Халық туралы 364
Халық туралы мақал-мәтелдер ел бірлігі, намыс, салт-дәстүр мен ортақ мінезді қысқа да нұсқа жеткізеді.
364
Мақал-мәтел
73.6K
Қаралым
202
Орташа
Сұрыптау:
Сайда саны көптің
Қырда жаны көп.
Қырда жаны көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көптің күші мен қадірін айтады. Тура мағынасында сайда да, қырда да адам көп болса, тірші...
Қылыш даттанса, ел бұзылады,
Ел даттанса, ат сабылады.
Ел даттанса, ат сабылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішіндегі келіспеушілік пен наразылықтың салдары ауыр болатынын ескертеді. Тура мағынас...
Қаңлыдан өзге хан болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — Қаңлы елінен шыққан адам ғана хан бола алады деген сөз. Астарлы мағына...
Үйірлі құлан көсемсіз болмас.
**Негізгі мағынасы** Үйірлі құлан көсемсіз болмас деген мақалдың тура мағынасы — құлан сияқты үйір болып жүретін аңдарда...
Ит ұяласын таламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ит өз ұясын, яғни жатқан орнын немесе өз ортасын таламайды. Астарлы ма...
Жұртымның жұртында қалайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның туған еліне, өз жұртына адал болып, сол ортада өмір сүргісі келетінін білдіреді....
Ноғай, қазақ - бір кісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ноғай мен қазақтың түбі, тілі, салты, мінезі жақын екенін білдіреді. Тура мағынасында екі...
Ерден - сауға, елден - достық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ер жігіттен сұрар сыйлық, көмек не қамқорлық күтеді, ал елден күтері —...
Өсер халықтың арманы көп,
Өшер халықтың жанжалы көп.
Өшер халықтың жанжалы көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал халықтың болашағы мен рухани күйін салыстырып тұр. Өсетін, алға басатын елдің арманы көп...
Екі жақсы таққа таласса,
Ортада қу тойынар.
Ортада қу тойынар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі жақсы, яғни екі беделді не қабілетті адам билікке, орынға немесе б...
Тобы бірдің Тәңірі бір .
**Негізгі мағынасы** Тобы бірдің Тәңірі бір деген мақалдың тура мағынасы — бір мақсатқа, бір топқа, бір ортақ іске жинал...
Биік таудың басы болмасақ та,
Бауырындағы тасымыз.
Бауырындағы тасымыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өзін үлкен, атақты, көзге түсер биік орынға қоя алмаса да, елдің ішінде, ағайынның а...
Көп ортасында кәрің болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көптің, яғни жұрттың ішінде жас та емес, кәрі де емес, ақылы толысқан,...
Түйелі кісі күйлі,
Сиырлы кісі сыйлы.
Сиырлы кісі сыйлы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйесі бар адам тұрмысқа берекелі, сиыры бар адам ел ішінде қадірлі бол...
Теңізді төңіректегеннің несібесі егіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — теңіз маңында жүрген адамның ырысы мол болады, өйткені теңізден бір ем...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бірлігі жоқ ел тозады,
Бірлігі күшті ел озады.
Бірлігі күшті ел озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің тірегі — бірлік екенін айтады. Бірлігі жоқ жұрт іштен ыдырап, тіршілігі әлсіреп, бе...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
Қызымның баласы - Балдан тәтті анасы.
Ұлымның баласы - Қара жылан анасы.
Ұлымның баласы - Қара жылан анасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал немереге деген сүйіспеншіліктің шексіз екенін білдіреді. Тура мағынасында қыздан туған ба...
«Халық туралы» мақал-мәтелдер – елдің рухын, бірлік пен ынтымақтың қадірін, жұрттың мінез-құлқы мен ортақ жауапкершілігін бейнелейтін нақыл сөздер топтамасы. Бұл санатта көптің күші, қауымның абыройы, татулық пен тәртіп секілді ұғымдар ұрпаққа өнеге болып айтылады.
Мұндағы мақалдар халықтың өмір тәжірибесінен туған: ел басқару, ағайын арасы, қоғамдық келісім, әділдік пен намыс мәселелерін астарлап жеткізеді. Оқырман бұл бөлімнен ұлттық дүниетанымды танып, қоғамға пайдалы ойды қысқа сөйлеммен түйіндеуге көмектесетін сөз маржанын табады.
Мұндағы мақалдар халықтың өмір тәжірибесінен туған: ел басқару, ағайын арасы, қоғамдық келісім, әділдік пен намыс мәселелерін астарлап жеткізеді. Оқырман бұл бөлімнен ұлттық дүниетанымды танып, қоғамға пайдалы ойды қысқа сөйлеммен түйіндеуге көмектесетін сөз маржанын табады.