Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241.2K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Елің жаман болса,
Бір жақсыны сағала.
Атың жаман болса,
Ақтекенің мүйізімен тағала.
Бір жақсыны сағала.
Атың жаман болса,
Ақтекенің мүйізімен тағала.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің ортасы нашар, берекесіз болса, адамға жақсы, өнегелі жанға жақындап, соның соңынан...
Жаман болар жігіт шегіншек келер,
Кедей болар жігіт еріншек келер.
Кедей болар жігіт еріншек келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің болашағы оның мінезі мен әрекетіне байланысты екенін айтады. «Шегіншек» дегені —...
Көн етіктіге құрым шұлғау.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көн, яғни тозған етікке құрымнан жасалған шұлғау кию. Астарлы мағынасы...
Дүние тегіс болғанша,
Жігітке бір іс болады.
Жігітке бір іс болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: дүниенің бәрі біркелкі, мінсіз болып кетпейді; адам өмірінде әрдайым бі...
Мал, малдан кейін ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малды көбейтіп, берекені алдымен соны сақтаудан бастау керек деген ой....
Тақыр жерге шөп шығарған.
**Негізгі мағынасы** «Тақыр жерге шөп шығарған» деген сөз — мүмкін емеске жақын істі атқарған, жоқтан бар жасаған, қиын...
Кетпенім сай, шотым сай,
Қазсам суға жетемін.
Атаным сай, атым сай,
Көшсем нуға жетемін.
Қазсам суға жетемін.
Атаным сай, атым сай,
Көшсем нуға жетемін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қазуға кетпен, шот дайын болса, адам жер қазып суға жете алады; көшке...
Тасқа тары, мұзға бидай еккен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тарыны тасқа, бидайды мұзға егу, яғни өнім бермейтін, мүлде қолайсыз ж...
Сиырлы бай - сары май.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сиыры бар үйде сүт мол болады, ал сүттен май алуға мүмкіндік туады. Аст...
Жүйрік жүлдесін алмай қоймайды.
**Негізгі мағынасы** «Жүйрік жүлдесін алмай қоймайды» деген мақал тура мағынасында бәйгеге қосылған тұлпардың шапшаңдығ...
Киікті көрінбеген атады, не ерінбеген атады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — киік көрінбей тұрса да, оны атқысы келген адам аңдып, дайындалып, соңы...
Желі құтты болса, бие сүтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер бие байланған желі, яғни қымыз өндіретін орын таза, ыңғайлы әрі б...
Жалқаулықтан кісі өлмейді,
Кісі өлмегенмен ісі өнбейді.
Кісі өлмегенмен ісі өнбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалқаулықтың тікелей адамды өлтірмейтінін, бірақ оның өмірін мағынасыз етіп, істі алға ба...
Өнерсіз елдің өрісі тар.
**Негізгі мағынасы** Өнерсіз елдің тіршілігі де, мүмкіндігі де кеңеймейді деген ой айтылады. Мұндағы «өнер» тек ән-күй...
Жүйрік атқа жал бітпес,
«Тәк-тәкке» мал бітпес.
«Тәк-тәкке» мал бітпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік аттың жалын біреу тек қана айтумен өсіре алмайды, ал мал да «тәк...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.