Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
295.8K
Қаралым
279
Орташа
Сұрыптау:
Тоғышардың ту қойы қысыр қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тоғышар, яғни енжар, жалқау, әрекетсіз адамның қолындағы ту қой да қыс...
Оң қолың, сол қолың - бәрі өз қолың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тірлігі, ісі, жетістігі көбіне өзіне байланысты екенін білдіреді. Тура мағынада о...
Әлің барда еңбек ет,
Еңкейгенде емерсің.
Еңкейгенде емерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам жас кезінде, күші мен қуаты бар шағында еңбектену керек екенін айтады. Тура мағынасы...
Еңбегі ештің тұзы сор.
**Негізгі мағынасы** «Еңбегі ештің тұзы сор» деген мақал еңбексіз, еріншектікпен өмір сүрген адамның ырысы болмайтынын...
Жалқаулықтан кісі өлмейді,
Кісі өлмегенмен ісі өнбейді.
Кісі өлмегенмен ісі өнбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалқаулықтың тікелей адамды өлтірмейтінін, бірақ оның өмірін мағынасыз етіп, істі алға ба...
Бақша байлық - бір айлық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бақша өсірудің, яғни жеміс-көкөніс егіп, күтудің пайдасы ұзаққа созылмайтынын, оның бір м...
Күтімсіз мал өнбес,
Күйсіз көлік жүрмес.
Күйсіз көлік жүрмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малға күтім жасалмаса, ол көбеймейді, семірмейді, берекелі болмайды; а...
Көшке берген тайлағыңды сұрама.
**Негізгі мағынасы** Көшке берген тайлағыңды сұрама — бір істі өз еркіңмен, шын көңілмен берсең, кейін соны қайта-қайта...
Көн етіктіге құрым шұлғау.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көн, яғни тозған етікке құрымнан жасалған шұлғау кию. Астарлы мағынасы...
Ойыншының тамағы тоқ.
**Негізгі мағынасы** «Ойыншының тамағы тоқ» деген мақал тура мағынасында ойынға берілген, босқа уақыт өткізетін адамның...
Қыдырдың қасында болғанша,
Бұлақтың басында бол.
Бұлақтың басында бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: Қыдыр сияқты киелі, бақыт әкелетін жанның қасында жүргеннен гөрі, бұлақ...
Кетпенім сай, шотым сай,
Қазсам суға жетемін.
Атаным сай, атым сай,
Көшсем нуға жетемін.
Қазсам суға жетемін.
Атаным сай, атым сай,
Көшсем нуға жетемін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қазуға кетпен, шот дайын болса, адам жер қазып суға жете алады; көшке...
Таздың шашы өспес,
Айдапсалдың малы өспес.
Айдапсалдың малы өспес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы қарапайым: таз адамның шашы өспейтіні сияқты, «айдапсал» деген, яғни қол...
Кедейлік кемдік емес.
**Негізгі мағынасы** Кедейлік адамның қадірін түсірмейді деген ой айтылады. Яғни бай болмау — кемшілік емес, ал адамды б...
Иесі жардай, аты арық,
Түз жұтынан сақтасын.
Әйелі жардай, ері арық,
Үй жұтынан сақтасын.
Түз жұтынан сақтасын.
Әйелі жардай, ері арық,
Үй жұтынан сақтасын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасының ішкі берекесін, тұрмыстың бірқалыпты болуын тілейді. Тура мағынасында: иесі де,...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.