Жалқаулықтан кісі өлмейді,
Кісі өлмегенмен ісі өнбейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жалқаулықтың тікелей адамды өлтірмейтінін, бірақ оның өмірін мағынасыз етіп, істі алға бастырмайтынын айтады. Яғни жалқау адам тірі жүрсе де, еңбегі жүрмейді, мақсатына жете алмайды, қолындағы мүмкіндікті босқа жоғалтады. Астарлы мағынасы — адамды дамытатын күш еңбек, әрекет, талап екенін ескерту.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «кісі өлмейді» дегені — жалқаулықтың бірден көрінбейтін, бірақ іштен ірітетін кесел екенін білдіреді. Ал «ісі өнбейді» тіркесі ісінің алға баспауы, нәтиже шықпауы, берекесіздікке ұшырауы деген ұғымды береді. Мұнда адам мен іс қарама-қарсы қойылып, тіршіліктегі тоқырау анық көрсетілген.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал оқуда, жұмыста, кәсіпте өте орынды айтылады. Мысалы, студент сабаққа салғырт қарап, тапсырманы уақытында орындамаса, бірден жазаланбауы мүмкін, бірақ семестр соңында білімі де, бағасы да төмен болады. Сол сияқты жұмыс орнында да жалқаулық адамды артқа тартады. Сондықтан мақал жастарды уақытты бос өткізбей, еңбекқор болуға үндейді.
Kisi ólmegenmen isi ónbeıdi.