Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
189.9K
Қаралым
179
Орташа
Сұрыптау:
Жер тойынбай ел тойынбайды.
**Негізгі мағынасы** «Жер тойынбай ел тойынбайды» деген мақалдың тура мағынасы — жерге дұрыс күтім жасалмай, одан мол ө...
Өнерлі өлмес, өнерсіз күнкөрмес.
**Негізгі мағынасы** Өнері бар адам өмірде өз орнын табады, абыройы да, наны да болады деген ой айтылады. Мұндағы «өлмес...
Аз қойда айран бар да, өре жоқ.
**Негізгі мағынасы** Аз қой ұстаған адамның қолында айран сияқты күнделікті пайда болғанымен, оны сақтап, өңдеп, қорғап...
Ауру желмен кіріп, термен шығады.
**Негізгі мағынасы** Ауру адамның денесіне жел сияқты оп-оңай еніп кетеді, ал одан құтылу оңай емес: ол тер төгіп еңбек...
Ескі киімді баптағаның -
Жаңа киімді сақтағаның.
Жаңа киімді сақтағаның.
**Негізгі мағынасы** Ескі киімді күтіп, жамап-жасқау арқылы ұқыптап ұстасаң, ол әлі де жарай береді. Ал жаңа киімді дұры...
Жан қиналмай жұмыс бітпес,
Талап қылмай мұратқа жетпес.
Талап қылмай мұратқа жетпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбексіз, қиналыссыз ешбір іс оңай бітпейтінін айтады. Бір мақсатқа, мұратқа жету үшін ад...
Шын орақшы орақ таңдамайды,
Шын батыр құрал таңдамайды.
Шын батыр құрал таңдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шын мәнінде шебер адам өз ісіне сай құралды талғамай, қолындағысымен-ақ...
Кәсібі бөлектің - нәсібі бөлек.
**Негізгі мағынасы** Кәсібі бөлек адамның несібесі де, табысы да басқа болады деген сөз. Яғни әркімнің жолы, еңбегі, тір...
Ағадағы мал - аспандағы мал,
Інідегі мал - індегі мал,
Баладағы мал - даладағы мал.
Інідегі мал - індегі мал,
Баладағы мал - даладағы мал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстар арасындағы мал-мүлікке, дәулетке сеніп кетпей, оның тұрақсыз болатынын ескертеді....
Ағын су - тегін су.
**Негізгі мағынасы** «Ағын су - тегін су» деген мақал судың тоқтап тұрмай, үздіксіз ағуын пайдалы, таза әрі қолжетімді...
Жақсы ат аяғынан қалады,
Жақсы кісі тамағынан қалады.
Жақсы кісі тамағынан қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы ат көп жүріп, шабысы мен тірлігі арқылы аяқтан тозады; ал жақсы к...
Су жетпейін демейді,
Жар жеткізбейді.
Ер жетпейін демейді,
Мал жеткізбейді.
Жар жеткізбейді.
Ер жетпейін демейді,
Мал жеткізбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: су болмаса егін, тіршілік ілгері баспайды; жар қолдаса да, адамның өз к...
Жалшыға да малшы керек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жалданып жұмыс істейтін адамға да, мал бағып күн көретін малшыға да кө...
Жақсымен сауда қылсаң, керіс болмас,
Жаманмен сауда қылсаң, тегіс болмас.
Жаманмен сауда қылсаң, тегіс болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен қарым-қатынаста мінездің үлкен рөл атқаратынын айтады. Тура мағынасы бойынша, жақ...
Мал - баласы, жер - анасы.
**Негізгі мағынасы** «Мал - баласы, жер - анасы» деген мақал қазақтың мал шаруашылығына сүйенген өмір салтын танытады....
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.