Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
296.1K
Қаралым
279
Орташа
Сұрыптау:
Ағайынға қарап мал өсер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның малы, дәулеті, шаруасы ағайын-туысқа қарап, солармен аралас-құ...
Ағадағы мал - аспандағы мал,
Інідегі мал - індегі мал,
Баладағы мал - даладағы мал.
Інідегі мал - індегі мал,
Баладағы мал - даладағы мал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстар арасындағы мал-мүлікке, дәулетке сеніп кетпей, оның тұрақсыз болатынын ескертеді....
Малды бақсаң, қойды бақ,
Май кетпейді шарадан.
Ит асырасаң сырттаннан,
Қой бермейді қорадан.
Май кетпейді шарадан.
Ит асырасаң сырттаннан,
Қой бермейді қорадан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үйдегі немесе шаруашылықтағы әр істің өз реті, өз жауапкершілігі бар екенін аңғартады. Ма...
Бақыт кілті - еңбекте.
**Негізгі мағынасы** Бақытқа жетудің жолы жалқаулықта емес, маңдай тер мен тынымсыз әрекетте жатыр. Бұл мақал тура мағын...
Жетең жаман болмаса,
Жете жарлы болмассың.
Жете жарлы болмассың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам қолындағы барын дұрыс ұстап, өз жағдайын ұқыпты басқара алса, қатт...
Таяқ тайға жеткізер,
Тай құнанға жеткізер.
Тай құнанға жеткізер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тайға таяқпен демеп, жетелеп отырсаң, ол өсіп тай болады, тайдан құнан...
Аз қойда айран бар да, өре жоқ.
**Негізгі мағынасы** Аз қой ұстаған адамның қолында айран сияқты күнделікті пайда болғанымен, оны сақтап, өңдеп, қорғап...
Бір-бірлеп мың болар,
Тама-тама көл болар.
Тама-тама көл болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аздан басталған істің бірте-бірте үлкен нәтижеге жеткізетінін білдіреді. Тура мағынасында...
Ақысын берсе, боқысын шығарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуге ақысы, еңбекақысы не тиісті ақысы берілсе, ол кісі тіпті көңілг...
Ары таза нар жүгін көтереді.
**Негізгі мағынасы** Ары таза, ниеті адал адам ауыр істен де қашпайды, жауапкершілікті мойнына алып, елге пайдасын тигіз...
Арқа еті арша, борбай еті борша.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның көп қиналғанын, ауыр еңбек пен жоқшылықты бастан кешкенін білдіреді. Тура мағынас...
Мал аяған аттан құр,
Төл аяған ақтан құр.
Төл аяған ақтан құр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малды күтпей, аяп-жартылай бағаласаң, одан жақсы ат шықпайды; төлді аяп...
Жеті кедей жиналғанмен,
Ортасынан бір бай шықпас.
Ортасынан бір бай шықпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жеті кедей адам жиналса да, олардың ортасынан бай адам пайда болмайды....
Именіп жүріп көрген игіліктен
Қарсыласып көрген бейнет артық.
Қарсыласып көрген бейнет артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір істі именіп, именшектеп, батыл қадам жасамай жүріп көрген пайдадан...
Кәрі келсе - асқа,
Жігіт келсе - іске.
Жігіт келсе - іске.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр адамды өз жасына, орнымен, қабілетіне сай бағалау керегін білдіреді. Тура мағынасында:...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.