Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241.4K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Құрық тимес құлын жоқ,
Қырықтық тимес қозы жоқ.
Қырықтық тимес қозы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құлын да, қозы да ұстап-бағылмай, тиылмай өспейді; оларға құрық та, қыр...
Именіп жүріп көрген игіліктен
Қарсыласып көрген бейнет артық.
Қарсыласып көрген бейнет артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір істі именіп, именшектеп, батыл қадам жасамай жүріп көрген пайдадан...
Жеті кедей жиналғанмен,
Ортасынан бір бай шықпас.
Ортасынан бір бай шықпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жеті кедей адам жиналса да, олардың ортасынан бай адам пайда болмайды....
Қатын алсаң, отын ал,
Бір құшағын артық ал.
Бір құшағын артық ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасы құрған кезде тек әйел алумен шектелмей, шаңырақтың қажет-жарағын да алдын ала ойла...
Көп жұмысқа қиналсаң,
Машақатқа тап боларсың.
Азға қанағат етпесең,
Оған да зар боларсың.
Машақатқа тап боларсың.
Азға қанағат етпесең,
Оған да зар боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қанағатсыздығы мен орынсыз көпті қууының соңы қиындыққа апаратынын ескертеді. Бір...
Бақыт кілті - еңбекте.
**Негізгі мағынасы** Бақытқа жетудің жолы жалқаулықта емес, маңдай тер мен тынымсыз әрекетте жатыр. Бұл мақал тура мағын...
Қайратты ерге мал тұрар,
Өнерлі ерге бақ тұрар.
Өнерлі ерге бақ тұрар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қайраты бар, жігерлі ердің қолында мал да көбейіп, ырыс та орнығады; ө...
Ағайынға қарап мал өсер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның малы, дәулеті, шаруасы ағайын-туысқа қарап, солармен аралас-құ...
Біреу тойға айналды,
Біреу қойға айналды.
Біреу қойға айналды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адамның той-думанға, қызық-қызыққа үйір болып кеткенін, ал екіншіс...
Ары таза нар жүгін көтереді.
**Негізгі мағынасы** Ары таза, ниеті адал адам ауыр істен де қашпайды, жауапкершілікті мойнына алып, елге пайдасын тигіз...
Орақшының жаманы орақ таңдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егін оратын адам өзіне орақты емес, жақсы қырланған, өткір орақты таңда...
Ит төлеуі - бір күшік.
**Негізгі мағынасы** «Ит төлеуі - бір күшік» деген мақал әр еңбектің, әр істің өз өтеуі болатынын білдіреді. Тура мағын...
Диқан жерін анасындай сүйеді,
Жер диқанды баласындай сүйеді.
Жер диқанды баласындай сүйеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жер мен диқанның арасындағы қасиетті байланысты білдіреді. Диқан жерді анасындай көріп, а...
Малды бақсаң, қойды бақ,
Май кетпейді шарадан.
Ит асырасаң сырттаннан,
Қой бермейді қорадан.
Май кетпейді шарадан.
Ит асырасаң сырттаннан,
Қой бермейді қорадан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үйдегі немесе шаруашылықтағы әр істің өз реті, өз жауапкершілігі бар екенін аңғартады. Ма...
Айда аяқ, жылда жілік жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір істі асығып, ретсіз істей бермеуін ескертеді. Тура мағынада ай сайын аяқ, жыл...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.