Орақшының жаманы орақ таңдайды.
«Орақшының жаманы орақ таңдайды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақалдың тура мағынасы: нашар орақшы орақты кінәлап, «мынау өтпейді, анау ыңғайсыз» деп таңдап жүреді. Шебер орақшы қолына тиген орақпен-ақ жұмысын бітіреді, ал жаманы ісінің жүрмеуін құралдан көреді. Астарлы мағынасы — ісін білмейтін, еңбекке ынтасы жоқ адам сәтсіздігінің себебін өзінен емес, сыртқы жағдайдан іздейді, сылтау тауып, іске кіріспей уақыт өткізеді. Мақал адамды кемшілікті алдымен өзінен іздеуге, сылтауды емес, істі таңдауға үйретеді.
Образдар мен теңеулер
«Орақшы» — қолымен нан табатын еңбек адамының бейнесі. «Орақ» — оның құралы, яғни кез келген істің сыртқы шарты. «Таңдайды» деген етістік мұнда мақтау емес, мінеу: орақ таңдау — іске кіріспей, сылтау іздеудің белгісі. Жақсы орақшы мен жаман орақшының айырмасы құралда емес, қолдың ептілігі мен ниетте екені осылай көрсетілген.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал жұмысы бітпегенін құралдың, жағдайдың кесірінен көретін адамдарға айтылады. Мысалы, жазуға отырмай, «компьютерім баяу, бағдарламам ыңғайсыз» деп күнін өткізетін студентке осы сөз дәл келеді. Тәжірибелі маман қарапайым құралмен де сапалы нәтиже береді. Құралды жетілдіру керек болса, оны істің барысында, жұмысты тоқтатпай-ақ жасауға болады.