Ел туралы 445
Ел туралы мақал-мәтелдер Отан, бірлік, елдік рух пен халықтың тәлімін қысқа да нұсқа жеткізеді.
445
Мақал-мәтел
114.7K
Қаралым
257
Орташа
Сұрыптау:
Есті елін табар,
Ессіз жаттың отын жағар.
Ессіз жаттың отын жағар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды, есті адамның өз елін, өз жұртын, өз ортасын қадірлейтінін айтады. Есті адам туға...
Атаңды жау шапса, бірге шап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық пен ортақ намысты жоғары қояды. Тура мағынасында, егер әкеңе жау тисе, жалғыз қал...
Үлкен үйдікі ортақ,
Отау үйдікі бұлтақ.
Отау үйдікі бұлтақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкен үйде тұрғанның, яғни әулеттің үлкен шаңырағында отырғанның тірліг...
Ел - төр.
**Негізгі мағынасы** «Ел - төр» деген сөздің тура мағынасы — елдің, жұрттың орны биік, қадірі жоғары деген ойды білдіред...
Көш бастаған серкесі болмаса да,
ел ішіндегі еркесі.
ел ішіндегі еркесі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір елде, бір ортада көшті бастайтын жетекші серке болмаса да, сол іш...
Айға жетпес асыңды,
Ауылдастан аяма.
Ауылдастан аяма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қолыңдағы асың айға жетпейді, яғни оны ұзаққа сақтап, есептеп отырудың...
Өкпеден соққан жел жаман
Елінен безген ер жаман.
Елінен безген ер жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өкпелеп соққан жел қалай жайсыз болса, өз елінен, туған жұртынан безг...
Хан - халқының ұлы,
Би - әділдік құлы.
Би - әділдік құлы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел басқарған адам мен би-шешеннің ең басты қасиетін айтады. Хан халықтан жоғары тұрған өз...
Ел екпіні - сел екпіні.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің күші мен серпіні жеке адамның емес, көптің бірлескен қимылынан туатынын білдіреді....
Ит ұяласын аңсайды.
**Негізгі мағынасы** Ит ұяласын аңсайды деген мақалдың тура мағынасы — ит өзімен бірге өскен, бірге жүрген тобын, үйренг...
Жылқылы елде жау көп,
Жатақ елде дау көп.
Жатақ елде дау көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің тұрмыс-тіршілігіне қарай қауіп пен қайшылықтың да әрқалай болатынын білдіреді. Тур...
Өрісті жол елге жеткізер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өрісі кең, жолы ашық адамның немесе істің елге, ортаға пайдасы тиеді д...
Елдің құты белеңде,
Судың құты тереңде.
Судың құты тереңде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, судың да қадірлі, берекелі жерін меңзейді. Тура мағынасында құт-береке биікте,...
Тай тулап үйірінен шықпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жас тай қанша тулап, бұрқ-сарқ етіп мінез көрсетсе де, үйірінен ұзап к...
Азаматын көр де, ауылын таны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өзінен бұрын оның шыққан ортасын, тәрбиесін, өскен елін танытады. Яғни азаматтың...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді.
**Негізгі мағынасы** Үйге дәуіт кірсе, құт кіреді деген мақал үйге кірген кішкентай да, зиянсыз жәндікті жақсылықтың бел...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Бірлігі жоқ ел тозады,
Бірлігі күшті ел озады.
Бірлігі күшті ел озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің тірегі — бірлік екенін айтады. Бірлігі жоқ жұрт іштен ыдырап, тіршілігі әлсіреп, бе...
«Ел туралы» мақал-мәтелдер қазақтың елдік санасын, Отанға сүйіспеншілігін, бірлік пен татулықтың қадірін айқын бейнелейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер халықтың ғасырлар бойғы тәжірибесінен туған ой-тұжырымды ықшам түрде жеткізіп, ел мен жердің қасиетін ұғындырады.
Мұнда туған жерді құрметтеу, халыққа қызмет ету, намыс пен абыройды сақтау, ынтымақтың күші сияқты тақырыптар жиі айтылады. Елдікті дәріптейтін бұл мақалдар мен мәтелдер жас ұрпаққа тәлім беріп, ұлттық құндылықты сақтауға, қоғамда жауапкершілік пен бауырмалдықты нығайтуға үндейді.
Мұнда туған жерді құрметтеу, халыққа қызмет ету, намыс пен абыройды сақтау, ынтымақтың күші сияқты тақырыптар жиі айтылады. Елдікті дәріптейтін бұл мақалдар мен мәтелдер жас ұрпаққа тәлім беріп, ұлттық құндылықты сақтауға, қоғамда жауапкершілік пен бауырмалдықты нығайтуға үндейді.