Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
476.3K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Кергенсіз дегенге ашуланба,
Көрмей білмейсің.
Көрмей білмейсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам туралы бірден үкім шығармауға, сыртқы сөзге еріп ашуға булықпауға шақырады. Біреуді...
Кісінің үлкені де бол,
Кішінің тілін де ал.
Кішінің тілін де ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға екі қасиетті қатар ұстануды үйретеді: өз орныңды, абыройыңды сақтай біл және жасы...
Дабысына табысы сай.
**Негізгі мағынасы** Дабысына табысы сай деген мақал адамның сөзі, даңқы, уәдесі не көрсеткен бейнесі оның шынайы ісімен...
Лұқпанның өз емі өзіне қонбайды.
**Негізгі мағынасы** Лұқпан — халық даналығының символы, көпті көрген, бәрін білетін ақылды адам ретінде айтылады. Бірақ...
Жүйрік бестіден,
Кеңдік келбеттіден шығады.
Кеңдік келбеттіден шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын қасиеті сыртқы түрінен емес, ішкі болмысынан көрінетінін аңғартады. «Жүйрік б...
Қырсыз шілдеде жаурап,
Тойда аштан өледі.
Тойда аштан өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай бір қарағанда әсірелеу сияқты көрінгенімен, астарында адамға икемсіздік, салақтық...
Екі тау қосылады дегенге нан,
Бұрынғы бұзық түзеледі дегенге нанба.
Бұрынғы бұзық түзеледі дегенге нанба.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға шектен тыс сенгіш болмай, өмірдегі шындықты таразылап қарауды ескертеді. Біріншіде...
Пайдасыз нақыл - баянсыз ақыл.
**Негізгі мағынасы** Пайдасыз айтылған ақыл-кеңес, іске жарамайтын сөз адамға шын көмегін тигізбейді. Мақалдың тура мағы...
Түймедей сөзден түйедей мін табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам кейде болмашы, титтей сөздің өзін үлкейтіп, одан үлкен кінә іздеп, орынсыз ренжіп не...
Жоқты жара деме,
Көлеңкені қара деме.
Көлеңкені қара деме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды көрінгенге үстірт баға бермеуге шақырады. Тура мағынасында «жоқ» дегенді жараға те...
Лашығы жоқ орданы аңсайды,
Желері жоқ жорғаны аңсайды.
Желері жоқ жорғаны аңсайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамда бардың қадірі көбіне қолынан кеткенде немесе өзінде жоқ нәрсеге қызыққанда білінет...
Жоғалмағанның бәрі түгел.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсе жоғалмаса, ол өз орнында, бүтін күйінде тұр деген сөз. Астарл...
Не атамда, не ботамда жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйде не үлкенге тән, не кішіге тән ештеңенің жоқтығын білдіреді. Астар...
Іші кеткеннің арты білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсенің іші босап, қуаты азайса, оның салдары артынан білінеді. Ас...
Кімді қор тұтсаң, соны зор тұтарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кімге құрмет көрсетіп, кімге бас июіне байланысты өмірлік ұстанымы қалыптасатынын...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.