Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
252.1K
Қаралым
163
Орташа
Сұрыптау:
Төс болғаныңда төзіп бақ,
Балға болғанында соғып бақ.
Балға болғанында соғып бақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға кез келген іске лайық болсаң, сол істің салмағын да көтере біл деген ой айтады. Тө...
Сиыр сушыл,
Пасық адам күншіл.
Пасық адам күншіл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы болмысы қарапайым көрінетін нәрсенің өзіне лайық қасиеті болатынын аңғартады. Тура...
Батыр ханға қас,
Мерген аңға қас.
Мерген аңға қас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батыр адамға үстемдік пен биліктің жараспайтынын, ал мергенге аңшылық, яғни өз ісі тән ек...
Өтірікші уәдешіл.
**Негізгі мағынасы** «Өтірікші уәдешіл» деген мақал сөз бен істің қабыспайтын, уәде беруге келгенде тым жылдам, бірақ с...
Болат егеуге келсе де, илеуге келмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезінің беріктігін, қайсарлығын білдіреді. Тура мағынасында болатты егеумен қайрау...
Жоқты жара деме,
Көлеңкені қара деме.
Көлеңкені қара деме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды көрінгенге үстірт баға бермеуге шақырады. Тура мағынасында «жоқ» дегенді жараға те...
Бал тәтті екен деп,
Бармағыңды жұтып қойма.
Бармағыңды жұтып қойма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бал қанша тәтті болғанымен, оны көрумен шектеліп, саусағыңды жұтып қою...
Түлкінің түсіне тауық кіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ойы мен тілегі оның табиғатына, әдетіне, не нәрсемен көп айналысатынына байланыст...
Ілгері басар жасты
Кертартпа кәрі қайтарады.
Кертартпа кәрі қайтарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жастардың табиғаты алға ұмтылғыш, жаңалыққа құмар, іске бейім болатынын айтады. Ал кертар...
Жақсының алдында - ізет,
Жаманның алдында - күзет.
Жаманның алдында - күзет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен қарым-қатынаста орын мен өлшемді сақтауды үйретеді. Жақсы, өнегелі, парасатты ада...
Ақылды бақырды да бағалайды,
Ақымақ алтынды да қаралайды.
Ақымақ алтынды да қаралайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бағасы байлығымен емес, ақыл-парасатымен өлшенетінін білдіреді. Ақылды адам аз ға...
Асығыстық пен ашудан ақыл күңгірт тартады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам асығыс қимылдап, ашуға берілген кезде ақылдың дұрыс жұмыс істемейтінін білдіреді. Т...
Жас әкетпейді, күш әкетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамды жас емес, күш-қуат пен денсаулық көтеріп жүреді. Яғни бір істі...
Не атамда, не ботамда жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйде не үлкенге тән, не кішіге тән ештеңенің жоқтығын білдіреді. Астар...
Бас аяқтан ақыл сұрамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз орны, өз міндеті бар екенін білдіреді. Тура мағынасында, адамның басы аяқт...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Сөздің көркі — мақал,
Ердің көркі - сақал.
Сақалы жоқ көселер - қасабалы тоқал.
Ердің көркі - сақал.
Сақалы жоқ көселер - қасабалы тоқал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің сәні мен ойдың мәні қысқа, ұтқыр айтылған мақал-мәтелде екенін көрсетеді. Яғни, жа...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.