Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
477K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Жапалақ мақтанса,
«Жерден қоян алдым» дер.
Жаман мақтанса,
«Жақсының жағасынан алдым» дер.
«Жерден қоян алдым» дер.
Жаман мақтанса,
«Жақсының жағасынан алдым» дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал менменсінудің, орынсыз мақтанудың адамды шындықты бұрмалауға дейін апаратынын білдіреді....
Кішкене ит қартайғанша күшік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жас ит қартая салмай жатып-ақ қайтадан күшік сияқты күйде көрінеді де...
Күншіл дос:
озып бара жатсаң, етегіңнен басады,
қалып бара жатсаң, қасыңнан қашады.
озып бара жатсаң, етегіңнен басады,
қалып бара жатсаң, қасыңнан қашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал күншіл, іштар адамның шынайы дос болмайтынын аңғартады. Егер сен алға озып, жетістікке же...
Жақсы жатырқамайды,
Аңқау аңдамайды,
Әңгүдік тыңдамайды.
Аңқау аңдамайды,
Әңгүдік тыңдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінезін үш қырынан салыстырады. Жақсы адам жатырқамайды, яғни бөтенсімей, кісіге...
Білек болмай, тілек болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қол күші, әрекет ететін білек болмаса, жай ғана тілек жеткіліксіз. Аст...
Жауың тышқан болса, арыстан деп қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жау әлсіз болса да, оны әлсіз деп менсінбей, сақ бол деген ескерту. Ас...
Көнектен шошынған бие оңбас,
Төсектен шошынған ер оңбас.
Төсектен шошынған ер оңбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қорқақтық пен орынсыз үркуді сынайды. Тура мағынасында: көнектен шошыған бие де, төсектен...
Жазылармын деп ауру үмітті,
Байырмен деп жарлы үмітті,
Кетермін деп қыз үмітті.
Байырмен деп жарлы үмітті,
Кетермін деп қыз үмітті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның үмітке алдануын, әр нәрсені қиялға сүйеп күте беретінін меңзейді. Ауру адам жазыл...
Үрген ит кісі қаппас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үре берген ит адамның өзіне шаппайды, тек даурығып үріп, қорқытуы мүмкі...
Таза алтынды тазартпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — таза алтынды қайта тазартудың керегі жоқ. Астарлы мағынасы — асыл, мін...
Талапсыз үміт - бос үміт.
**Негізгі мағынасы** Талапсыз үміт — әрекетсіз, еңбексіз, мақсатсыз құр қиял деген сөз. Адам тек тілеп, күтумен шектелсе...
Білімдіге ақыл айтқаның - бүлдіргенің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімді, көзі ашық адамға орынсыз ақыл айту бос әурешілік екенін білдіреді. Себебі ол кіс...
Көрмеген көлде естімеген құстың үні бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бұрын барып көрмеген көлде, бұрын естімеген құстың үні шығуы мүмк...
Бір түлкі жеті бөріні алдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал айлакер, ақылды, тапқыр адам кейде күші басым қарсыласын да сөзбен не амалмен жеңе алатын...
Ердің ері - егеудің сынығы.
**Негізгі мағынасы** «Ердің ері - егеудің сынығы» деген мақал өте ерекше, оқыс адамды білдіреді. Тура мағынасында егеуд...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.