Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
322
Орташа
Сұрыптау:
Күшігі жоқ ит жүгірмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күшігі жоқ иттің жүгірмейтіні, яғни оны алға жетелейтін, соңынан ілесе...
Түйе ағаш басын кемірсе,
Ешкі таңданады.
Ешкі таңданады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өзіне тән емес нәрсеге қарап таңданатынын, бірақ кейде өзі де сондай оғаш іске барып...
Түйе үлкен болса да, өз жолына шөгеді.
**Негізгі мағынасы** Түйе ірі, күшті мал болса да, өзіне таныс жолда ғана шөгеді. Мақалдың тура мағынасы — үлкен түйе д...
Ұзын елдің үйіріне,
Қысқа елдің қиырына кетті.
Қысқа елдің қиырына кетті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір адамның ұзын елдің үйіріне де, қысқа елдің қиырына да кетуі. Астарл...
Жайылымы болмаса, мал азады,
Қайырымы болмаса, жан азады.
Қайырымы болмаса, жан азады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малға жайылым, өріс керек; егер шөбі шүйгін, қонысы кең болмаса, мал...
Көңілдің жықпас, көйлек жыртпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі ниеті мен көңіл күйінің тазалығын меңзейді. Яғни жақсы ниет, жылы жүрек адам...
Жыласаң, тағы ұрамын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуді ұрған адам оның жылағанын көрсе де, мейірім танытпай, қайтадан...
Жаман топ көбейтеді,
Алма бақ көбейтеді.
Алма бақ көбейтеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман нәрсе тез көбейеді, қалай күтсең де, бір рет орын алған бүліншіл...
Сорлының сырын сор кешкен білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қайғы мен қасіретті өз басынан өткерген адам ғана басқа бір сорлының і...
Аттыға тай мінсе де жарасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аты бар адамға тай міну де жарасады, яғни ол үшін тайға міну айып емес....
Жауы үйде, досы түздегі адамның қайғысы ауыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамды сыртынан қорғайтын, қолдайтын досы қасында болмай, ал зиян кел...
Жаман сиыр өрешіл.
**Негізгі мағынасы** Жаман сиыр өрешіл деген мақалдың тура мағынасы — мінезі жуас, пайдасы аз, тіпті жаман сиырдың өзі д...
Жортуылшы жолдасынан көреді, ұры - серігінен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жүрген ортасы, араласқан досы оның мінезі мен ісіне тікелей әсер ететінін айтады....
Қары ауырмағанның басы ауырмайды.
**Негізгі мағынасы** Қары ауырмағанның басы ауырмайды деген мақалдың тура мағынасы — дене мүшесі қары ауырмаса, адамның...
Бақырауық болса да, түйенің бары игі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе бақырап, даусы қатты шықса да, оның өзі бар болса — пайдасы мол. А...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.