Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Аңқау қонақ үй иесін сыйлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қонақ үй иесінің көңілін табуға тырысады, ал аңқау, яғни көп нәрсені а...
Әйел өз қылығын білмей, еркегіне өкпелейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйел адам өз мінез-құлқын, іс-әрекетін аңдамай тұрып, бар кінәні еріне жабатынын меңзейді...
Биік ағаштың басын құрт жейді.
**Негізгі мағынасы** Биік ағаштың басын құрт жейді деген мақалдың тура мағынасы — бойы биік, діңі мықты ағаштың ең жоғар...
Иттің құтырғаны - өлгені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құтырған иттің ақыры өлімге әкелетіні. Астарлы мағынасы — ашуға ерік б...
Әулие сандықты көтеретін - түйе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр жүк артылған сандықты көтеріп, алысқа алып жүретін түлік түйе еке...
Алты қойы артық болса,
Інісі ағасына сәлем бермес.
Інісі ағасына сәлем бермес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мал-дүние мен байлық адамның мінезіне әсер етіп, кейде туыстық сыйластықты әлсірететінін...
Көпке күлкі керек,
Тазыға түлкі керек.
Тазыға түлкі керек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамға күлкі, қызық керек, ал тазымен аң аулау үшін түлкі керек де...
Бүлдіру оңай, түзету қиын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені бұзып, бүлдіріп тастау оп-оңай, ал оны қайта жөндеп, бұры...
Ісі білмес, кісі білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: істің сырын толық білмейтін адам бірден дұрыс қорытынды жасай алмайды,...
Іштен шыққан жыланның
Ирендеуінің жақсысы-ай.
Ирендеуінің жақсысы-ай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз ішінен шыққан, өз ортасынан өскен зиянның сыртқы дұшпаннан да қауіпті болатын...
Аяз мүйізді қысады,
Мүйіз сиырды қысады.
Мүйіз сиырды қысады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қатты аяз суықтан алдымен мүйізді қысады, ал мүйіз сиырға тиесілі болға...
Ат шабысымен қадірлі,
Ер табысымен қадірлі.
Ер табысымен қадірлі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның қадірі мен беделі оның бос отырысымен емес, істеген ісімен, жеткен табысымен...
Өзім есек бола тұрып түйені жетектедім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз шамасын білмей, қолынан келмейтін істі мойнына алуы туралы айтады. Тура мағына...
Қасқырда қанағат, бекте салауат жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ашкөздігі мен тойымсыздығын сынайды. Тура мағынасында қасқыр да, бектей дәулетті,...
Шонтайына шойын қаптағандай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің, сөздің не әрекеттің сырты қатты, берік көрінгенімен, іші онша мықты еместігін...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.