Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Жақсының алдында жазыларсың,
Жаманның алдында тарыларсың.
Жаманның алдында тарыларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз ортасына қарай ашылып не қысылып жүретінін білдіреді. Жақсы, парасатты, кең мінез...
Жоғалмағанның бәрі түгел.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсе жоғалмаса, ол өз орнында, бүтін күйінде тұр деген сөз. Астарл...
Шуын сүйретіп келіп шүйдесін көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай еңсесі түсіп, күйбең тіршілікпен, қиындықпен келген адам соңында өзін бірден паң,...
Құлан қырда, құндыз суда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр жануардың өзіне лайық мекені болатынын білдіреді. Құлан қырда, кең далада еркін жүреді...
Құзғын ас таңдамайды.
**Негізгі мағынасы** Құзғын ас таңдамайды деген мақалдың тура мағынасы — құзғын құсы кез келген қорекке талғамай, қолына...
Асығыстық пен ашудан ақыл күңгірт тартады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам асығыс қимылдап, ашуға берілген кезде ақылдың дұрыс жұмыс істемейтінін білдіреді. Т...
Үлкен қазанда қайнағанның шикісі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Үлкен қазанда қайнағанның шикісі жоқ деген сөздің тура мағынасы — үлкен қазанда піскен ас әбден жет...
Балық өңешінен өткенін жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — балық аузына түскенді бірден жұтып, асқазанына жіберген соң қайта шыға...
Тіріде жанға тыным жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Тіріде жанға тыным жоқ» деген мақал адамның өмірі тыныш, уайымсыз өтпейтінін білдіреді. Адам тірі...
Тыныш ұйықтағанның төсегі жайлы.
**Негізгі мағынасы** Тыныш, уайымсыз, алаңсыз жатқан адамның ұйқысы да, төсегі де жайлы болады. Бұл мақалдың тура мағына...
Саралап тарап сақалды,
Көрілер айтар мақалды.
Көрілер айтар мақалды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді жай айта салмай, ой елегінен өткізіп, сұрыптап сөйлеу керегін білдіреді. «Саралап т...
Құлан қайда семірсе,
Сол жерге түгін төгеді.
Сол жерге түгін төгеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құлан қай жерде жақсы жайылып, семірсе, сол жерде жүнін, яғни түгін қа...
Көл байлығынан көңіл байлығы қымбат.
**Негізгі мағынасы** Көлдің байлығы — көзге көрінетін, сыртқы дүниелік молшылық. Ал көңіл байлығы — адамның пейілі, жома...
Өтірікші айғақ қойып сөйлейді.
**Негізгі мағынасы** Өтірікші адам өз сөзін шын қылып көрсету үшін дәлел іздеп, айғаққа сүйеніп сөйлейді. Яғни ол шындық...
Күңнің өз күңкілін,
Өзіне қимайсың ба?!
Өзіне қимайсың ба?!
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің өз мінін, өз ішіндегі реніш пен қыңырлығын өзгеге артпай, алдымен өз бойынан ізд...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.