Тіріде жанға тыным жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Тіріде жанға тыным жоқ» деген мақал адамның өмірі тыныш, уайымсыз өтпейтінін білдіреді. Адам тірі жүргенде оның басынан түрлі іс, жауапкершілік, қам-қайғы, тіршілік талабы үзілмейді. Тура мағынасында да жан иесі қозғалыста, әрекетте болады; астарлы мағынасында өмір — күрес, еңбексіз, ойсыз, сынақсыз өтпейді деген ой жатыр. Бұл сөз адамды мұңайту үшін емес, өмірдің табиғи заңын түсіндіру үшін айтылады: тіршілік бар жерде міндет бар, ал міндет бар жерде тыным аз.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тіріде» сөзі — тіршілік етіп жүрген адамды, «жанға тыным жоқ» тіркесі — көңіл мен жүректің, ой мен дененің бір сәт те толық бос тұрмайтынын бейнелейді. Мұнда жан тек рух емес, адамның ішкі күйі, мазасыз ойы, уайымы ретінде алынған. Яғни өмір адамды үнемі алға жетелеп, бірде қуаныш, бірде жауапкершілік арқылы шаршатады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жұмысы көп, шаруасы қыруар адамға дәл келеді. Мысалы, жас ата-ана бала тәрбиесі, жұмыс, үй тірлігі, қаржы секілді мәселелерді қатар алып жүреді. Сондай кезде «Тіріде жанға тыным жоқ» деп, өмірдің қарбаласын сабырмен қабылдап, еңбектен қашпау керектігін аңғартады.