Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Ұры кеппе, қау бөрік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұры келмесін, қастандық жасамасын деген сақтандыру сөзі. Астарлы мағын...
Бәрі жеген бөксемді иттен неге аяйын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өз сыбағасын, үлесін өзі жеп қойған адам енді қалғанын итке қимаған кү...
Алланың шайтанынан адамның шайтаны күшті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жаман пиғылы мен зұлымдығы кейде сыртқы қауіптен де қауіпті екенін білдіреді. Тур...
Соқыр көзіне сенбейді, қолымен көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір нәрсеге тек есту арқылы емес, өз тәжірибесімен, нақты дәлелімен көз жеткізеті...
Тұрмыс түзетер ойыңды,
Ойың түзетер бойыңды.
Ойың түзетер бойыңды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі мен мінезі бір-біріне тығыз байланысты екенін айтады. Тұрмыс жақсарса, адам...
Биік ағаш бұрын құлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бойы биік, асқақ ағаш желге де, дауылға да бірінші болып төтеп береді,...
Аздың атасы бір, көптің көрі басқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аз нәрсе мен көп нәрсенің арақатынасын салыстырып тұр. Аз дүние, аз топ немесе аз адам кө...
Қарау байдан қарыз сұраған күні ажырасасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарызды қарау, яғни есеп-қисабы қатал, сараң байдан сұраған адам сол с...
Айтсам - ұят, айтпасам - қиянат.
**Негізгі мағынасы** «Айтсам - ұят, айтпасам - қиянат» деген мақал адамды қиын таңдау алдында қалатын сәттерді білдіред...
Оңбағанның иті ұры кеткен соң үреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұры кетіп қалғаннан кейін ғана ит үреді, яғни қауіп өтіп кеткен соң да...
Әйел ашуланса, екі көзіне әлі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйел адам ашуланғанда оның сабыры азайып, көңілі тез өзгеретінін астарлап айтады. Тура ма...
Даурықпа сөз - дабыра мінез.
**Негізгі мағынасы** «Даурықпа сөз - дабыра мінез» деген мақал босқа көп сөйлеу, орынсыз айқай-шу, өзіне назар аудартуғ...
Ақылды мен ақымақ келісе алмас,
Атан түйе текемен сүзісе алмас.
Атан түйе текемен сүзісе алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды адам мен ақымақ адамның ойы, түсінігі, мінезі бір арнаға түспейтінін білдіреді. Ақ...
Аш көп жер, ашулы көп сөйлер.
**Негізгі мағынасы** Аш адам тоқ адамның тыныштығын сезе алмайды: қарны ашқанда адам сабырынан тайып, көңіліне алғанын...
Тіленшіге жел қарсы.
**Негізгі мағынасы** «Тіленшіге жел қарсы» деген мақалдың тура мағынасы — қол жайып сұрап жүрген адамға жел де қарсы со...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.