Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Баласы жақсының қарасы жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамның баласы да тәрбиелі, көргенді, ізі түзу болады деген сөз....
Адам тілінен жазады, ұры - ізінен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз басына пәле көбіне өз сөзінен келетінін аңғартады. Ойланбай сөйлеген адам өтір...
Арыған ат шұқанақ санайды,
Ашыққан ат қолыңды жалайды,
Жараған ат көзіңе қарайды.
Ашыққан ат қолыңды жалайды,
Жараған ат көзіңе қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқының күйі мен мінезі арқылы тіршілік иесінің халін танытады. Арыған ат шұқанақты, яғн...
Тұз десе, түйеде тағат жоқ,
Төркін десе, қызда тағат жоқ.
Төркін десе, қызда тағат жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өзіне тән ынтық, тартып тұратын күші болатынын білдіреді. Түйе тұздың иісін с...
Ақ айналар, қара байланар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақ нәрсе қарайып, қара нәрсе бір жерге байланатындай күйге түседі. Аста...
Тозғындаған аққуды шалғындаған қаз алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әлсіреген, тозған аққуды шалғында жүрген қаз басып озады, яғни әлсізден...
Иттің құсығы өзіне тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз ісі, өз мінезі, өз әдеті ең қымбат болып көрінетінін білдіреді. Тура мағынасынд...
Ит ұяласын таламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ит өз ұясын, яғни жатқан орнын немесе өз ортасын таламайды. Астарлы ма...
Тоқытпасаң оқытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуді күштеп немесе орынсыз итермелеп оқытпа, мәжбүрлеме деген ойды...
Аш алғырт, тоқ бейғам.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам аш болғанда ойы сергек, қимылы шапшаң болатынын, ал тоқ адам кейде босаңсып, қамсыз...
Есебін тапқан жігітке,
Ердің құны сөз емес.
Ердің құны сөз емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — істің есебін, жөн-жосығын, ыңғайын тапқан жігітке үлкен құн төлеу де...
Жақсы ит өлімтігін көрсетпейді.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адам не жақсы мінезді жан өзгенің кемшілігін бетіне баспайды, ұсақ-түйекке жармаспайды. Бұл м...
Киікті көрінбеген атады, не ерінбеген атады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — киік көрінбей тұрса да, оны атқысы келген адам аңдып, дайындалып, соңы...
Қасқырдың күшігін қанша асырасаң да,
Тоғайға қарап ұлуын қоймайды.
Тоғайға қарап ұлуын қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқырдың күшігін қанша бағып-қақсаң да, ол бәрібір тоғай жаққа қарап ұ...
Төренің иті төрде үреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал билік иесіне, мансапты адамға жақын жүргендердің даусы да, ісі де өзгеден биік көрінетіні...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.