Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
786.6K
Қаралым
168
Орташа
Сұрыптау:
Қалжыңды түсінбегеннің қасында жүрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзі мен мінезін дұрыс аңғара алатын ортада жүрген жөн екенін білдіреді. Тура мағ...
Орынсыз жылаған жас - шығын,
Арамға берген ас - шығын.
Арамға берген ас - шығын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал орынсыз төгілген қайғы да, орынсыз жұмсалған несібе де зая кететінін айтады. Біріншіден,...
Асқар тау алыстан көрінер.
**Негізгі мағынасы** Асқар тау алыстан айқын көрінеді. Астарлы мағынасы — биік, беделді, қадірлі адам не үлкен мақсат та...
Ақ сөз ащы болады.
**Негізгі мағынасы** Ақ, яғни шын және тура айтылған сөз кейде тыңдаған адамға ауыр тиюі мүмкін. Себебі шындық көбіне қа...
Сұлулықтан да зекет алу керек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жақын, ол астарлы ойға құрылған. Мұндағы «сұлулық» — адамның сыртқ...
Ұрының үйі көп,
Бірінен алады, біріне береді.
Бірінен алады, біріне береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықпен күн көрген адамның берекесі болмайтынын білдіреді. Тура мағынасында ұры бір үйде...
Алмас қанжарды жұмсақ қайраққа жаниды.
**Негізгі мағынасы** Алмас қанжар — өте өткір, асыл қару. Бірақ оны да қолдануға жарамды ету үшін қайрап, баптау керек....
Құлан қағын қорғайды.
**Негізгі мағынасы** Құлан қағын қорғайды деген мақал өз иесіне, өз ортасына, өз тіршілігіне берік болуды білдіреді. Тур...
Өрең жетпесе, асылма,
Сөзің өтпесе, бас ұрма.
Сөзің өтпесе, бас ұрма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз шамасын білуге, орынсыз әрекеттен сақ болуға үйретеді. Егер бір іске өрең, яғни...
Құс көк сеңгірге бір қонады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірінде биік мұрат пен үлкен мақсатқа жету әрдайым бола бермейтінін білдіреді. Қ...
Түйесі жоқ ауылға тайлақ атан көрінер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйесі жоқ ауылда тайлақ атан болып көрінеді, яғни ең қарапайым нәрсе...
Ал ғаның жаман болса,
Көңілің жарым.
Атың жаман болса,
Талар қарың.
Көңілің жарым.
Атың жаман болса,
Талар қарың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өміріндегі екі нәрсенің қадірін айтады: мінезі нашар жолдас пен жарамсыз аттың зи...
Адал істің әулие-пірі бар.
**Негізгі мағынасы** Адал істің әулие-пірі бар деген мақалдың тура мағынасы — шын ниетпен, таза жолмен атқарылған істің...
Иттің құсығы өзіне тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз ісі, өз мінезі, өз әдеті ең қымбат болып көрінетінін білдіреді. Тура мағынасынд...
Ай бетінде дақ бар.
**Негізгі мағынасы** «Ай бетінде дақ бар» деген мақал сырттай әдемі көрінгеннің өзінде кемшіліксіз болмайтынын білдіред...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.