Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Жабыны жалды екен деп
сатып алма,
Жаманды малды екен деп
жақын қылма.
сатып алма,
Жаманды малды екен деп
жақын қылма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы көрінісіне, дәулетіне немесе мал-мүлкіне қарап бағаламау керек екенін айтад...
Сенімен қосыла жамандасқан
Сені сыртыңнан да жамандайды.
Сені сыртыңнан да жамандайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қасыңдағы адам сенімен бірге біреуді жамандап, ғайбат айтса, ол сенің а...
Аты семіздің жолы тегіс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында семіз, күтімі жақсы аттың жүрісі де жеңіл, жолға төзімді болатынын меңзе...
Сөйлей білмесең тек тұр,
Халық арасында көп тұрасың.
Халық арасында көп тұрасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сөзді орынсыз шашпау, ойланбай сөйлемеу керегін ескертеді. Егер адам көпшілік алды...
Көңіл көзі көргенді
Маңдай көзі көрмейді.
Маңдай көзі көрмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі түйсігі, ой-санасы, тәжірибесі арқылы байқалатын нәрсе сырт көзге бірден көр...
Ұрыншақтың дауы көп.
**Негізгі мағынасы** Ұрыншақтың дауы көп дегеніміз — орынсыз килігетін, әр іске шүйлігіп араласа беретін адамның басы да...
Шертер күй - шығар мұң.
**Негізгі мағынасы** Шертерден шыққан күй адамның ішкі мұңын, жүрек сырын жеткізеді. Яғни, музыка жай әуен емес, көңілде...
Түйе аяғы - маймақ,
Төре аяғы - тайғақ.
Төре аяғы - тайғақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда түйенің аяғы маймақ, яғни қисықтау, ал төренің аяғы тайғақ деп бейнелей...
Шын сөздің маңдайы қасқа.
**Негізгі мағынасы** Шын сөздің маңдайы қасқа деген мақал ақиқат сөздің ашық та анық болатынын білдіреді. Тура мағынада...
Арамнан алған түйеден
Адалдан алған ешкі артық.
Адалдан алған ешкі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: арам жолмен алынған үлкен түйеден гөрі, адал жолмен алған кішкентай ешк...
Құланның оттауы бірге, жусауы бөлек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құландар бір жерде жайылып, бірге оттайды, бірақ су ішерде не жатарда...
Таразыдан жеген бақа болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — таразыны жеп қойса, одан пайда емес, зиян келеді. Астарлы мағынасы — а...
Абайлап ұшпаған құс қанатын қайырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құс тым асығып, абайламай ұшса, қанатын зақымдап алуы мүмкін. Астарлы м...
Игілік істі өсек бұзады.
**Негізгі мағынасы** Игілік істі өсек бұзады дегеніміз — жақсы басталған іс те, пайдалы әрекет те жаман сөздің, орынсыз...
Әр нәрсе сынарда
өзінен мықтыға тап болады.
өзінен мықтыға тап болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кез келген зат сыналатын, тексерілетін кезде өзінен күштірек нәрсеге ке...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.