Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
206.5K
Қаралым
245
Орташа
Сұрыптау:
Отқа түссең, шайдай бол,
Пышаққа түссең, қойдай бол.
Пышаққа түссең, қойдай бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қиындыққа тап болғанда сабырлы, төзімді, ұстамды болуға шақырады. Тура мағынада от...
Дарияға ат салмай тұрып өткелін тап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген істі асықпай, алдымен ойлап, жолын тауып бастау керек дегенді білдіреді. Тура...
Аңшының өлімі ауда,
Сушының өлімі суда.
Сушының өлімі суда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр адамның өз кәсібіне, жүрген жолына сай тағдыры болатынын аңғартады. Тура мағынасында а...
Ат жалдаған өтер, ит жалдаған кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: атты жалға алған адам жолды бітіріп, кейін қайтарады, ал итті жалға алғ...
Тыныш құлақ, сау бас,
Бас сауында аулақ қаш.
Бас сауында аулақ қаш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сақ болуға, дау-дамайдан, орынсыз сөзден, бейберекет істен алыстауға үндейді. Тура...
Жүгірген ит мал санатпайды.
**Негізгі мағынасы** Жүгірген ит малға санатпайды дегені — адам не нәрсеге шамадан тыс ұмтылып, бей-берекет әрекет етсе,...
Қора толы қойыңды қотыр тоқты бүлдірер.
**Негізгі мағынасы** Қора толы қой — мол ырыс, жиналған еңбек пен берекенің белгісі. Ал қотыр тоқты — әлсіз, ақауы бар,...
Жазға жетсең, қыс күніңді ұмытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды келер күнге алдын ала қамдануға шақырады. Жаз — молшылық, жайлылық, береке кезеңі...
Қашпақ, қумақ - ерге сын,
Көшпек, қонбақ - жерге сын.
Көшпек, қонбақ - жерге сын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көшіп-қону, бір жерден екінші жерге ауысу да, біреуді қуу не қашу да...
Иесіз есекті бөрі жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: иесі жоқ есекті бөрі оп-оңай алып кетеді, өйткені оны қорғайтын адам жо...
Жауы үйде, досы түздегі адамның қайғысы ауыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамды сыртынан қорғайтын, қолдайтын досы қасында болмай, ал зиян кел...
Арық аттан аяғым артық.
**Негізгі мағынасы** «Арық аттан аяғым артық» деген мақалдың тура мағынасы — арық, әлсіз атқа мінгенше, жаяу жүргеннің...
Кезі келсе, кетпен шап,
Майрылмаса, қайрылсын.
Майрылмаса, қайрылсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істің өз уақыты, өз реті бар екенін аңғартады. Тура мағынасында кетпенді шапқанда ол май...
Үре білмеген ит үйге қонақ келтіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында: үрмейтін ит үйдің қауіпсіздігін қорғай алмайды, сондықтан бөтен адамды...
Тікеннен шошып шоқ басқан.
**Негізгі мағынасы** Тікеннен қорқып, шоқтың үстіне отыру — ұсақ қауіптен шошып, одан да үлкен зиянға ұрыну деген сөз....
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Ит үреді, керуен көшеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы: біре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.