Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
206.9K
Қаралым
246
Орташа
Сұрыптау:
Жауды санап соғыспайды,
Қойды санап тоғытпайды.
Қойды санап тоғытпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жауға қарсы шыққанда оны алдын ала санап, есептеп соғыса бермейді; қойд...
Қазына бар жерде жылан бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қазына жатқан жерде оны күзететін не қорғайтын жылан бар деген ұғым. А...
Жау болжаусыз, ажал болжаусыз.
**Негізгі мағынасы** Жау да, ажал да алдын ала анықталып келмейді деген ой айтылады. Яғни адам өмірінде қауіп-қатер күт...
Жаман мерген теке атқан жеріне үш барады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бір істі шала, асығыс не салақ орындаса, соның зардабын қайта-қайта тартады дегенді...
Ер кешуде, нар көшуде сыналады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам да, түйе де ұзақ жолда, ауыр көште сыналады. Астарлы мағынасы — е...
Жалақордан қарыз алсаң,
Әкесінің құнын сұрар.
Әкесінің құнын сұрар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің өсекші, жалақор, сенімсіз адам екенін ескертіп тұр. Мұндай адамнан қарыз алу оңа...
Ақыл қалмас қашқанда,
Дегбір қалмас сасқанда.
Дегбір қалмас сасқанда.
**Негізгі мағынасы** Ақыл қалмас қашқанда, дегбір қалмас сасқанда дегені — адам қатты қорыққанда, абдырап сасқанда дұрыс...
Төрт аяғы тең жорға,
Сүдігерге сүрінер.
Сүдігерге сүрінер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай мінсіз, ширақ, мықты көрінгеннің өзі кейде кіші ғана кедергіден сүрінуі мүмкін ек...
Ұсталмаған ұры емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қолға түспеген адамды ұры деп кесіп айтуға болмайды. Астарлы мағынасы...
Атқыштан ажал қашады.
**Негізгі мағынасы** Атқыштан ажал қашады деген мақалдың тура мағынасы — мерген, қаруы мығым, нысананы дәл көздейтін ад...
Сақтаған көзге шөп түсер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам сақсыз, ұқыпсыз болса, күтпеген жерден зиян шегуі мүмкін дегенді білдіреді. Тура мағ...
Жаудан жақындық іздеме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жауға, дұшпанға жақындама, одан ілік немесе достық күтпе деген ескерту....
Түйелі жолаушы - киелі жолаушы.
**Негізгі мағынасы** Түйелі жолаушы дегені — жолға жарағы сай, қамы алдын ала ойластырылған, алыс сапарға сенімді шыққан...
Түн кезе берген,
Түбінде шайтанға жолығады.
Түбінде шайтанға жолығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түнде орынсыз кезіп, бейсауат жүре берген адам ақырында қауіпті жағдайғ...
Иегіне тағалы ат тайғандай.
**Негізгі мағынасы** Иегіне тағалы ат тайғандай деген мақал бір істің не жағдайдың мүлде орнықсыз, сенімсіз, берік емес...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Ит үреді, керуен көшеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы: біре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.