Шиқан үстіне қотыр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір жамандықтың үстіне екінші бір қиындық қосылып, жағдайдың тіпті ушыққанын білдіреді. Тура мағынасында — шиқанның үстіне қотыр шығуы, яғни бір жараның үстіне екіншісі жабысып, адамды одан сайын қинайды. Астарлы мағынасында — адам бір қиындықты еңсермей жатып, жаңа мәселе туындаса, ол «шиқан үстіне қотыр» болады. Мұндайда ауыртпалық көбейіп, сабыр мен төзімге сынақ түседі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шиқан» — іріңдеп, ауырып тұрған жара; «қотыр» — теріні қышытып, мазалайтын дерт. Екеуінің қабаттасуы өмірдегі қосарланған қиындықты дәл бейнелейді. Халық осындай бейнемен ауыр жағдайдың шегіне жеткенін көрнекі түрде жеткізген. Бұл образ адамға бір мәселе шешілмей жатып, екіншісін өршітпеу керегін де еске салады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жұмыста, отбасында не тұрмыста бір мәселенің үстіне екіншісі қосылғанда айтылады. Мысалы, адам үйінің жөндеуін бітірмей жатып, үстінен көлік бұзылып қалса, ол жағдайды «шиқан үстіне қотыр болды» деп сипаттайды. Яғни бұл тіркес қиындықтың көбейгенін қысқа да дәл білдіреді.