Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
315.5K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Басында бұлағы бар өзен ұзақ ағады.
**Негізгі мағынасы** Басында бұлағы бар өзеннің суы тоқтамай, ұзақ ағады. Тура мағынасы — өзеннің бастау көзі болса, ол...
Сауатсыз молданың сәлдесі үлкен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай беделді, айбынды көрінген адамның іші бос, білімі таяз болуы мүмкін екенін аңғарт...
Уәде күпті.
**Негізгі мағынасы** «Уәде күпті» деген мақал уәдеге күмәнмен қарау керек екенін білдіреді. Яғни біреудің айтқан сөзіне...
От жақпа - пісерсің,
Ор қазба - түсерсің.
Ор қазба - түсерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өзгені зияндап, біреуге қулық жасамауын ескертеді. Тура мағынада от жақсаң, өзің...
Жүрген жерде жел қалар,
Көрген жерде ел қалар.
Көрген жерде ел қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жүрген ізі, істеген ісі, айтқан сөзі артында белгі қалдыратынын білдіреді. Тура м...
Шалдың сөзі - бал.
**Негізгі мағынасы** «Шалдың сөзі - бал» деген мақал қарт адамның айтқан сөзі тәтті, құнды, пайдалы деген мағынаны білд...
Ат мініп, атан жетелеп,
Келмейді, сірә, кәрілік.
Күтпейді оны көпшілік,
Сағынып, не тарығып.
Келмейді, сірә, кәрілік.
Күтпейді оны көпшілік,
Сағынып, не тарығып.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кәріліктің аяқ астынан келмейтінін, бірақ оның адамға біртіндеп салмағын түсіретінін аңғ...
Өледі деген пақырың өгіз мініп келіп тұр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кедей, әлсіз деп ойлаған адам кенеттен күткеннен де мықты, дәулетті, б...
Алғыға қарап пікір ет,
Соқғыға қарап шүкірет.
Соқғыға қарап шүкірет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өмірге байыппен қарауға шақырады. «Алғыға қарап пікір ет» дегені — өткен істен саб...
Өзі жаман туған шешесінен көреді,
Дау айта алмаған төрешіден көреді.
Дау айта алмаған төрешіден көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз мінін түзеп, қателігін мойындаудың орнына, кінәні сырттан іздейтінін әшкерелейді....
Басыңды сыйлама, жасыңды сыйла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өз басын, яғни өз көңілін, қалау-ын бірінші орынға қоя бермей, жа...
Алыс жолдың іздерін түйе білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұзақ жолда қалған ізді түйе жақсы таниды, өйткені ол шөл, құм, көш жол...
Істің ақыры жігіттің пақырына қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істі бастау оңай болғанымен, оның соңғы салмағы көбіне сол істі атқарған адамның өзіне тү...
Етігіңді шешпей суға түспе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал алдымен істің жайын аңғармай, тәуекелге соқыр түрде кірісуге болмайтынын білдіреді. Тура...
Қасқырдың күшігін қанша асырасаң да,
Тоғайға қарап ұлуын қоймайды.
Тоғайға қарап ұлуын қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқырдың күшігін қанша бағып-қақсаң да, ол бәрібір тоғай жаққа қарап ұ...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.