Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
394.8K
Қаралым
237
Орташа
Сұрыптау:
Азаптан қашсаң, дозаққа ұшырарсың.
**Негізгі мағынасы** Азаптан, қиындықтан қашып құтылуға тырысқан адам одан да ауыр жазаға, үлкен өкінішке тап болуы мүмк...
Жақсыдан жаман туса - сөкет,
Жаманнан жақсы туса - ғажап.
Жаманнан жақсы туса - ғажап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тегі ғана емес, ең алдымен мінезі мен тәрбиесі маңызды екенін білдіреді. Жақсы, т...
Атың жоқ болса, аяғыңа мін,
Аяғың жоқ болса, таяғыңа мін.
Аяғың жоқ болса, таяғыңа мін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қолда бар мүмкіндікті бағалап, қиындықта амал таба білу керегін үйретеді. Тура мағ...
Шажырқайда май болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шажырқайдың өзінен май шықпайды, яғни бір нәрсенің ең әлсіз, қуысы көп,...
Қайратың жетпесе, амалына бақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер адамның күші, қайраты жетпесе, онда істі басқа жолмен, ақыл мен ам...
Қырсыз шілдеде жаурап,
Тойда аштан өледі.
Тойда аштан өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай бір қарағанда әсірелеу сияқты көрінгенімен, астарында адамға икемсіздік, салақтық...
Атқан жерде оқ қалар,
Айтқан жерде сөз қалар.
Айтқан жерде сөз қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: оқ атылған жерде оның ізі қалады, ал айтылған сөз де бос кетпей, елдің...
Қызды қырық кісі айттырады,
Бұйырған біреуі алады.
Бұйырған біреуі алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қызға көптеген адам құда түсіп, сөз салғанымен, ақырында оны тек бір а...
Жерге шыққан жемістен,
Жетіссең де бір аса.
Жетіссең де бір аса.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жерден шыққан жемісті қанша терсең де, оны бір-ақ рет жей аласың. Астар...
Қара май шелек тазармас,
Жаман кісі түзелмес.
Жаман кісі түзелмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ішінде қара май құйылған шелек қанша жуылса да, оңай тазармайды. Астар...
Ителгінің қызығына берілсең,
Қаршығаңды қамшы етерсің.
Қаршығаңды қамшы етерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аңшылық құстардың ішінде ителгінің қызығына беріліп, оны орынсыз қызықт...
Әрі кіріп, бері шыққан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір жерге, бір іске, не бір әңгімеге шындап орнықпай, үстірт кіріп-шығып жүретін, тұрақсы...
Жуындыдан жұғынды қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ыдыстағы немесе ас үстіндегі жуынды судан, қалған заттан аз да болса ж...
Бабадан асқан әз бар ма,
Батадан асқан сөз бар ма?!
Батадан асқан сөз бар ма?!
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-баба аманаты мен батаның қадірін жоғары қояды. «Бабадан асқан әз бар ма» дегені — ата...
Өгіздің құйрығы болғанша,
Бұзаудың құлағы бол.
Бұзаудың құлағы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өгіз сияқты ірі, күшті жануардың құйрығы болғаннан гөрі, бұзау сияқты...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.