Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
483.2K
Қаралым
291
Орташа
Сұрыптау:
Мойынға байланған кәрі жілік.
**Негізгі мағынасы** «Мойынға байланған кәрі жілік» деген мақал бір істің адамға жүк болып жабысуын, шешуі қиын күйге а...
Емнен жаман жазыла бастаса,
Жақсылығыңды ұмыта бастайды.
Жақсылығыңды ұмыта бастайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға ем-дом жасап, халін түзетуге көмектесе бастаған кезде, кейбіреу...
Есігі жаманның үйіне барма,
Шешесі жаманның қызын алма.
Шешесі жаманның қызын алма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласқанда оның отбасы тәрбиесіне, мінезіне және тұрмыс-тіршілігіне назар аудару...
Ителгінің қызығына берілсең,
Қаршығаңды қамшы етерсің.
Қаршығаңды қамшы етерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аңшылық құстардың ішінде ителгінің қызығына беріліп, оны орынсыз қызықт...
Қайғың қара көже болсын.
**Негізгі мағынасы** «Қайғың қара көже болсын» деген сөздің тура мағынасы — қайғының қара көжедей жұтаң, жеңіл болсын де...
Алашағыңа сенбе,
Алғаныңа сен.
Алғаныңа сен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әлі қолыңа тимеген, уәде етілген нәрсеге толық сеніп кетпе, ал қолыңа н...
Сыпайы жаурамайды, дірілдейді,
Өзгеге тоңғаны білінбейді.
Өзгеге тоңғаны білінбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сыпайы, сабырлы, ұстамды көрінген адам қиындықты көпке жария етпей, ішінен көтері...
Бекерден Тәңірім безер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жуық, ал астарлы мәні өте терең: Тәңірі адамды бекерден-бекер сырт...
Қартайған ит шүкісін шығарып өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның не жан иесінің бойына сіңіп қалған әдеті қартайғанда да оңай өзгермейтінін аңғарт...
Адалбақан ашасыз болмайды.
**Негізгі мағынасы** Адалбақан ашасыз болмайды деген сөздің тура мағынасы — адалбақанның, яғни киім ілетін ағаш тұғырдың...
Күнінде асыл десең де,
Қартайғанда ер жетім.
Қартайғанда ер жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам жас кезінде қадірлі, сүйікті, бағалы көрінсе де, қартайғанда жалғы...
Әтешке шақыр десең,
Таң атсын дейді.
Таң атсын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ісінен гөрі сылтау іздеуге бейім мінезін әжуалайды. Тура мағынасында әтешті шақыр...
Отбасының жанжалы,
Қанбай ішкен шайдан туады.
Ауыр жолдың азабы,
Артар атан, нардан туады.
Қанбай ішкен шайдан туады.
Ауыр жолдың азабы,
Артар атан, нардан туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасы ішіндегі ұрыс-керіс көбіне үлкен себептен емес, ұсақ-түйек нәрседен басталатынын м...
Ақсұңқардың баласы сарқыт қоймай, жем жемес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақсұңқардың балапаны табиғатынан әлсіз, жалқау болып өспейді, ол өзіне...
Айыбы бар адам кеңестен қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Айыбы, яғни кінәсі не кемшілігі бар адам ақыл-кеңестен, ескертуден сырт қалмауы керек. Бұл мақал ту...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.