Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.2K
Қаралым
202
Орташа
Сұрыптау:
Жауын шаптырып,
Жабағыға сүріндіріп айтады.
Жабағыға сүріндіріп айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі асыра, әсерлеп айтатын, шындықты үлкейтіп жеткізетін адамды сипаттайды. Тура мағ...
Күніне мың сөйлеген адам өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді орынсыз көп айту адамға зиян екенін ескертеді. Тура мағынасында, «мың сөйлеген» —...
Оң қолың, сол қолың - бәрі өз қолың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тірлігі, ісі, жетістігі көбіне өзіне байланысты екенін білдіреді. Тура мағынада о...
Отты жалынмен сөндірмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: отты үстіне жалын қосып емес, керісінше су, топырақ сияқты қарсы әрекет...
Сағым суға сусының қанбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сағымды су деп көріп, оған сусынды қандыру мүмкін емес. Астарлы мағына...
Аузы көжедей қайнайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда біреудің аузы көже секілді «қайнап тұр» деп бейнелейді. Астарлы мағынас...
Ойланбай істеген іс опық жегізеді.
**Негізгі мағынасы** Ойланбай, асығыс жасалған іс көбіне сәтсіздікке ұшыратып, адамға өкініш әкеледі. Мақалдың тура мағы...
Жүріп кетсең, жетерсің,
Тұрып қалсаң, тынарсың.
Тұрып қалсаң, тынарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әрекетке, қозғалысқа, талпынысқа шақырады. Тура мағынасында: жолға шығып, жүре бер...
Ақымақтың ақылы түстен кейін енеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақымақ адамға ақыл кеш келеді, яғни ол дұрыс ойды, ескертуді немесе са...
Тілмен бидай қуырады.
**Негізгі мағынасы** «Тілмен бидай қуырады» деген мақал сөздің күші мен шешендіктің әсерін айтады. Тура мағынада тілмен...
Тұлпар тулақ болар,
Орта түссе аясы.
Орта түссе аясы.
**Негізгі мағынасы** Тұлпардай жүйрік, бағалы ат та дұрыс күтім көрмей, лайықты ортадан айырылса, тулақтай қадірсіз болы...
Қарап отырғанша сағыз шайна.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бос қарап отырғаннан гөрі, ұсақ болса да бір іс қыл, қимылда, деген ойды білдіреді. Тура...
Ақсаң, селдей бол,
Ессең, желдей бол.
Ессең, желдей бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға істі жартылай емес, бар күш-жігерімен істеуді үйретеді. «Ақсаң» дегені — қимылдаса...
Асыққанның аяғы етегіне оралар.
**Негізгі мағынасы** Асығыстықтың соңы көбіне сәтсіздікке апарады. Мақалдың тура мағынасы — жүгіріп, абайсыз жүрген адам...
Темірдің бір басы ыссы, бір басы суық.
**Негізгі мағынасы** Темірдің бір басы ыссы, бір басы суық деген мақал өмірде кез келген істің екі жағы болатынын білдір...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.