Ойда түп жоқ, ашта күш жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ойы шексіз, ал аш адамның хәлі әлсіз болатынын білдіреді. Тура мағынасында, ойдың түбі жоқ: адам қанша ойланса да, жаңа тұжырым, жаңа сұрақ туа береді. Астарлы мағынасында, аштық адамды әлсіретіп, ерік-жігерін де, әрекет қуатын да төмендетеді. Яғни, ақыл мен күштің қалыпты жұмыс істеуі үшін тоқ, тыныш, жинақы күй қажет.
Образдар мен теңеулер
«Ойда түп жоқ» деген тіркес ойдың терең де шексіз екенін образ арқылы көрсетеді. Ой теңіз сияқты: қанша бойласаң да түбіне бірден жете алмайсың. Ал «ашта күш жоқ» дегені аш қарынның адам бойындағы қуатты алып қоятынын бейнелейді. Мұнда аштық тек қарынның бос болуы емес, жалпы әлсіздік, қажу, әрекетсіздік ұғымын да қамтиды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал дұрыс тамақтану мен ой еңбегінің байланысын еске салады. Мысалы, емтиханға дайындалып жүрген студент күні бойы тамақ ішпей, басы ауырып, ойы шашырап кетсе, оқуы да өнімсіз болады. Сондықтан адамға алдымен дене қуаты керек, содан кейін ой да анық, жұмыс та нәтижелі болады.