Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305.4K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Етігіңді шешпей суға түспе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал алдымен істің жайын аңғармай, тәуекелге соқыр түрде кірісуге болмайтынын білдіреді. Тура...
Екі тасына бірдей тұтқа салып айналдырсаң,
құм аласың.
құм аласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: екі тасқа бірдей тұтқа тағып, екеуін қатар айналдырсаң, одан құм шығады...
Көп қыдырған - кезбе,
Көп сөйлеген - езбе.
Көп сөйлеген - езбе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп жер кезіп, орынсыз көшіп-қонып жүре берудің де, көп сөйлеп, сөзді өлшеп айтпаудың да...
Айқайға «аттан» қоспа.
**Негізгі мағынасы** «Айқайға аттан қоспа» деген мақал адамды байыппен ойлануға шақырады. Тура мағынасында, бос шуға, о...
Шапшаң жүрсең, шаң жұқпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тез жүрсең, жолдағы шаң киіміңе қонбайды. Астарлы мағынасы — ісіңді ши...
Сөйлей білмесең тек тұр,
Халық арасында көп тұрасың.
Халық арасында көп тұрасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сөзді орынсыз шашпау, ойланбай сөйлемеу керегін ескертеді. Егер адам көпшілік алды...
Қыдырып ішкен көженің қиюы жоқ,
Қыдырып айтқан биліктің керегі жоқ.
Қыдырып айтқан биліктің керегі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыдырып, бейберекет ішілген көженің дәмі мен реті болмайды; сол сияқты...
Көңілі көкте, басы жерде.
**Негізгі мағынасы** «Көңілі көкте, басы жерде» деген мақал адамның ойы аспанда жүріп, қиялы тым биікке самғап, ал шына...
Теңіз дәмі - тамшыдан.
**Негізгі мағынасы** Теңіз дәмі тамшыдан білінеді деген ой бар. Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, үлкен теңіздің қасие...
Тілектің шегі болмайды.
**Негізгі мағынасы** «Тілектің шегі болмайды» деген мақал адам баласының арман-мақсаты мен қалау-тілегі ешқашан бір нүкт...
Мерт келмей жұтқа,
Қазы келмей дауға барма.
Қазы келмей дауға барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды кез келген іске сақ, дайын әрі ойланбай кіріспеуге шақырады. Тура мағынасында, жұт...
Ақылға кішілік жүрмейді.
**Негізгі мағынасы** Ақылға кішілік жүрмейді деген сөздің тура мағынасы — ақылдың жолында «кішірею», жасқану, имену деге...
Ойын сөзге шын төре.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ойын, қалжың, жеңіл сөздің өзінде де билік жүретіндей бір шындық бар д...
Тауындағы түлкіні табындағы тазы алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тауда жүрген түлкіні табындағы тазы ғана іле алады. Астарлы мағынасы: ә...
Әділ биде әзіл жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Әділ биде әзіл жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — би даулы істі қарағанда қалжыңға, жеңіл сөзге...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.