Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305.4K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Өткелден өткенше қызынды алайын,
Өткен соң аузынды ұрайын.
Өткен соң аузынды ұрайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сақтық пен алдын ала ойлаудың мәнін білдіреді. Тура мағынасында: өткелден өтерде біреудің...
Түнемел қымыздың ашуы қатты.
**Негізгі мағынасы** Түнемел қымыз — бір түн тұрып, әбден бабына келмеген, ашуы күштірек қымыз. Мақалдың тура мағынасы...
Ердің құнын:
жастың жайсаңы даулайды,
не көрінің шайтаны даулайды.
жастың жайсаңы даулайды,
не көрінің шайтаны даулайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер құны, яғни адам өмірінің, ар-намыстың және үлкен істің бағасы оңай шешілмейтінін білді...
Бойыңдай бой табылғанмен,
Ойындай ой табылмайды.
Ойындай ой табылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көркі мен ішкі ақылын салыстырады. Бір адамнан өзіңе ұқсас бойды, түрді не...
Дәме көп те, дәрмен жоқ
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсеге құлшыныс, тілек, ниет көп болғанымен, оны жүзеге асыратын...
Таутекенің тауға шықпаса, тұяғы қышиды.
**Негізгі мағынасы** Таутеке тауға шығып, қия-қатпарлы жерде еркін жүргенде ғана табиғатына сай тіршілік етеді. Сол сияқ...
Тұлпардан жабы озады,
Тұлпар мамада тұрып бұтын созады.
Тұлпар мамада тұрып бұтын созады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, жүйрік тұлпардың өзін әлсіздеу көрінетін жабы аттың да басып оз...
Дауды да, жауды да ақыл жеңеді.
**Негізгі мағынасы** Даулы мәселені де, сыртқы жауды да күшпен емес, ақылмен, сабырмен, дұрыс оймен жеңуге болады. Бұл м...
Жыраққа қойсаң, жақыннан аларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені алысқа қойсаң да, оны кейін қайтадан өзіңе жақын жерден ал...
Ескіге жаңа өлшеуші,
Жаманға жақсы өлшеуші.
Жаманға жақсы өлшеуші.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ескі нәрсені жаңа өлшеуішпен өлшеу, жаман нәрсені жақсы өлшеу. Астарлы...
Білімсізден де бір іс өтер,
Білімдіден де бір іс өтер.
Білімдіден де бір іс өтер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — білімсіз адам да, білімді адам да бір істі атқарып шығуы мүмкін. Бірақ...
Мың мәрте тыңда,
Бір рет сөйле.
Бір рет сөйле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзге сақ болып, алдымен тыңдап, ой елегінен өткізіп барып сөйлеу керегін білдіре...
Арнасыз жерден су ақпайды.
**Негізгі мағынасы** Арнасыз жерден су ақпайды деген мақалдың тура мағынасы — су өз бетімен жайылып кетпей, арнайы жаса...
Қимылдаған қыр асар.
**Негізгі мағынасы** Қимылдаған қыр асар деген мақалдың тура мағынасы — қозғалған адам қырдың, яғни биіктің үстіне шыға...
Өгізді оқалақ аздырар,
Естіні ой аздырар.
Естіні ой аздырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды да, малды да құртып жіберетін нәрсе – орынсыз көптік, шамадан тыс салмақ екенін ме...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.