Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.8K
Қаралым
203
Орташа
Сұрыптау:
Ақымақтың айты алты күн.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылы кем, ойланбай сөйлейтін немесе істейтін адамның сөзі де, уәдесі де ұзаққа бармайтын...
Жаңбыр жаумай су болған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің себебі болмай жатып, салдары көрінгенін білдіреді. Тура мағынасында, жаңбыр жау...
Заманың түлкі болса, бүркіт боп шал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды заманның ығына жығылмай, қиындыққа сай айла мен батылдықты қатар ұстай білуге шақы...
Ине өз тесігін тіге алмайды.
**Негізгі мағынасы** Ине өз тесігін тіге алмайды деген мақал адамның өзіне өзі толық жәрдем бере алмайтынын, кей істі ж...
Қысыр сөзде қырсық көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бос, мазмұнсыз, орынсыз сөздің пайдасынан зияны көп екенін білдіреді. Тура мағынасында «қ...
Ит мініп, ирек қамшылап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — итке мініп, қисық-қыңыр қамшымен айдау сияқты орындалуы қиын, күлкілі...
Сөз ине сабақтайды.
**Негізгі мағынасы** Сөз ине сабақтайды деген мақал сөздің өте өткір, дәл тигенде адамға терең әсер ететінін білдіреді....
Батырдың атын жау шығарады,
Шешеннің атын дау шығарады.
Шешеннің атын дау шығарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: батырдың кім екені шайқаста, жаумен бетпе-бет келгенде танылса, шешенні...
Ақиқат ағын суды да тоқтатады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шындықтың күші өте зор екенін білдіреді. Тура мағынасында ағып жатқан суды тоқтату қиын,...
Тауықтың түсіне тары кіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның күндізгі ойы, еңбегі, уайымы түнде түсіне де кіретінін білдіреді. Тура мағынасынд...
Дәрі - шөптен, ақыл - көптен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ауруға ем болатын дәрі шөптен жасалады, ал дұрыс ой мен парасат көп ад...
Ақылдының сөзі қысқа,
айтса нұсқа.
айтса нұсқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды адамның сөзі артық-ауыс болмайтынын, ойы анық, пікірі дәл болатынын білдіреді. Ту...
Саясы жоқ бұтаққа бұлбұл қонбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: саясы, көлеңкесі жоқ бұтаққа бұлбұл қонбайды. Астарлы мағынасы: адамға...
Жол жаман болса,
Атан да сүрінеді,
Атаң да сүрінеді.
Атан да сүрінеді,
Атаң да сүрінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолдың нашар, кедір-бұдыр болуы ауыр жүк артқан түйені де, жасы үлкен,...
Кең жерде тар отырсаң,
Тар жерде кең отырасың.
Тар жерде кең отырасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жағдайға бейімделе білуін, сабыр сақтап, ортаға қарай мінез танытуды үйретеді. Т...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.