Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
247K
Қаралым
203
Орташа
Сұрыптау:
Бай қасына көшіп бар да,
Байымасаң, маған кел.
Қу қасына көшіп бар да,
Құрымасаң, маған кел.
Байымасаң, маған кел.
Қу қасына көшіп бар да,
Құрымасаң, маған кел.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кіммен араласса, соның ықпалына түсетінін білдіреді. Байдың қасында жүрсең, байлы...
Айтпас жерде аузыңды тый,
Қышынбас жерде қолыңды тый.
Қышынбас жерде қолыңды тый.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз сөйлемеуге, қажетсіз іске араласпауға шақырады. Тура мағынасында «айтатын...
Кемтар болсаң,
Жоқ нәрсе де бар болар.
Менмен болсаң,
Бар нөрсе де жоқ болар.
Жоқ нәрсе де бар болар.
Менмен болсаң,
Бар нөрсе де жоқ болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі қалпын, мінезін аса терең бағалайды. Бір жағынан, кемтар, яғни мүмкіндігі ше...
Көмбенің иесі екеу:
біреуі - көмген, біреуі - көрген.
біреуі - көмген, біреуі - көрген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені көмген адам мен оны көріп тұрған адам ғана оның қайда екен...
Құс жаманы - саңғығыш,
Адам жаманы - қаңғығыш.
Адам жаманы - қаңғығыш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінездің белгісін құс пен адамға салыстыра отырып түсіндіреді. Тура мағынада, саңғ...
Мың асуға бір тосу.
**Негізгі мағынасы** «Мың асуға бір тосу» деген мақалдың тура мағынасы — көп асу, көп белдің арасынан бір жерден тосқау...
Надан күзетеді, дана түзетеді.
**Негізгі мағынасы** Надан адам бір істің, бір жағдайдың сырын терең түсінбей, тек сырттай бақылап, бос күзетумен шекте...
Биікке шықсаң, көзің ашылады,
Жақсымен жолдас болсаң, көңілің ашылады.
Жақсымен жолдас болсаң, көңілің ашылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ортасы мен өрісі кеңейсе, ой-санасы да өсетінін білдіреді. Тура мағынасында биікк...
Төрешілдің ертеңі таусылмайды,
Мылжыңның «ертеңгісі» таусылмайды.
Мылжыңның «ертеңгісі» таусылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзге берік болмай, істі кейінге қалдыра беретін адамды сынайды. Төрешілдікке, яғни орынс...
Асу бермес асқар жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ең биік таудың да асуы болады, яғни қандай асқар, қандай қиын кедергі б...
Тумағанның түбі шикі.
**Негізгі мағынасы** «Тумағанның түбі шикі» деген мақал адам әлі көрінбеген, ісі басталмаған немесе нәтижесі анықталмағ...
Айды аспанға бір шығарды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір адамның не бір істің шамасынан тыс әсіреленіп, орынсыз мақталғанын білдіреді. Тура ма...
Ақыл - жүректің суаты.
**Негізгі мағынасы** «Ақыл - жүректің суаты» деген мақал адамның ішкі дүниесі мен ой-санасының байланысын білдіреді. Ту...
Көңіл жақсы болмағы,
Өмірдің жақсы болғаны.
Өмірдің жақсы болғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі көңіл күйі өмірді қабылдауына тікелей әсер ететінін айтады. Тура мағынасында...
Сөйлей білмес жамандар
Сөзді өзіне келтірер.
Көше білмес жамандар
Көшсе, көлік өлтірер.
Сөзді өзіне келтірер.
Көше білмес жамандар
Көшсе, көлік өлтірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді де, істі де жөндеп ұстай алмайтын адамның зияны өзіне ғана емес, айналасына да тиет...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.