Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
306K
Қаралым
252
Орташа
Сұрыптау:
Дәлдір тіліне сүйенеді,
Дана білігіне сүйенеді.
Дана білігіне сүйенеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тірегі мен сүйенері оның қабілетіне қарай болатынын білдіреді. Дәлдір, яғни тәжір...
Жаңбыр бір жауса, терек екі жауады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаңбыр жауса, теректің жапырағы мен бұтағы су болып, тамшылап екі есе...
Кемеші келсе, қайықшы судан шығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкен кеме келсе, шағын қайық оған кедергі болмай, су бетінен шетке шығ...
Айла ақыл болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — айла өздігінен ақылдың орнын баса алмайды. Астарлы мағынасы — қулық, а...
Көмбенің иесі екеу:
біреуі - көмген, біреуі - көрген.
біреуі - көмген, біреуі - көрген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені көмген адам мен оны көріп тұрған адам ғана оның қайда екен...
Бір ауызға екі елі қакпақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді тежеп, артық сөйлемей, ойлап сөйлеу керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында ауызғ...
Кеңесте кеңдік көп.
**Негізгі мағынасы** «Кеңесте кеңдік көп» деген мақал ақылдасып іс қылған жерде тарлық та, тұйықтық та болмайтынын білді...
Ескіні жамағанның есі шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ескі, тозған, сапасы кеткен нәрсені қайта-қайта жамау адамды әбігерге салып, уақытын да,...
Айтылмаса ән емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ән айтылмаса, ол ән болып естілмейді, яғни өнер орындалмайынша көрінбе...
Қалжырағаннан былжыраған жаман.
**Негізгі мағынасы** «Қалжырағаннан былжыраған жаман» деген мақал адамның қатты шаршап, әлсіреп қалуы уақытша қиындық б...
Ақымақ бас - аяқтың соры.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақылсыз, ойланбайтын адамның басы дұрыс шешім қабылдамайды, сондықтан о...
Бақа көлін аңсайды,
Бұлдырық шөлін аңсайды.
Бұлдырық шөлін аңсайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр жанның өзіне үйреншікті, қолайлы ортасын қымбат көретінін білдіреді. Бақа үшін көл — т...
Таразы тура сөйлейді.
**Негізгі мағынасы** Таразы тура сөйлейді деген мақалдың тура мағынасы — өлшеу құралы заттың салмағын дәл көрсетеді, яғн...
Қара суда қаймақ жоқ,
Қас шеберде оймақ жоқ.
Қас шеберде оймақ жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қара суда қаймақ болмайды, ал нағыз шебердің өзінде де дайын оймақ жоқ...
Жетерін білсең, жей тұр,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қолыңдағыны, жететін нәрсені қазір пайдалана бер деген ойға саяды. Аст...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.