Жетерін білсең, жей тұр,
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қолыңдағыны, жететін нәрсені қазір пайдалана бер деген ойға саяды. Астарлы мағынасы — адам өз шамасын, шегін білуі керек; қолы жететін, мүмкін болатын істі дер кезінде орындаған дұрыс. Ертеңге сене беріп, бүгінгі мүмкіндікті жіберіп алмау қажет. Сонымен бірге бұл сөз қанағат пен орынды әрекетті де меңзейді: адам артық қумай, бардың қадірін білсе, ісі берекелі болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы “жеу” — тек ас ішу емес, қолжеткен ырысты, мүмкіндікті пайдалану деген ишара. “Жетерін білу” — өлшемді түсіну, шама-шарқын тану, асыра сілтемеу дегенді білдіреді. Яғни мақал өмірдегі әр істі мезгілінде атқару, қолдағыны бағалау қажеттігін бейнелі түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал уақытты тиімді пайдалану, мүмкіндікті жоғалтпау үшін айтылады. Мысалы, бір адам грантқа құжат тапсыру мерзімін кейінге қалдыра берсе, соңында кешігіп қалады. Сол кезде “Жетерін білсең, жей тұр” деп, бар мүмкіндік барда әрекет ету керегін ескертеді.