Әзілде кек жоқ, өсекте шек жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әзілдің жөні бар, ал өсектің соңы жоқ екенін білдіреді. Тура мағынасында: қалжыңда біреуге өкпе сақталмайды, себебі ол көңіл көтеру үшін айтылады. Астарлы мағынасында: орынды әзіл адамды жақындастырады, ал өсек адамның арасына іріткі салып, шектен шығып кетеді. Сондықтан сөз айтқанда көңілге қаяу түсірмей, шындық пен әдептің аясынан шықпау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «әзіл» — жеңіл, жарасымды сөздің белгісі. Ол адамдардың арасын жұмсартып, ренішті азайтады. Ал «өсек» — негізсіз сөз, біреудің абыройына нұқсан келтіретін жағымсыз әңгіме. «Кек жоқ» деуі әзілдің астарында өшпенділік болмайтынын аңғартады, ал «шек жоқ» деуі өсектің тыйым көрмесе, шегі болмай, өрши беретінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста, отбасында өте өзекті. Мысалы, әріптестер арасында жеңіл қалжың көңіл көтеруі мүмкін, бірақ біреудің жеке өмірін сөз ету өсекке айналып, ұжымның ынтымағын бұзады. Сондықтан адамдар әзілді дұрыс қабылдап, өсектен алыс болғаны жөн.