Тілін тісіне жаниды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның сөзін іштей тежеп, ашуын сыртқа шығармай, сабыр сақтайтынын білдіреді. Тура мағынада «тілін тісіне жану» — сөйлегісі келсе де, өзін ұстап қалу. Астарлы мағынада бұл — артық сөзден тыйылу, орынсыз дауға кірмеу, ашуға ерік бермеу. Мұндай адам ойланбай сөйлеп, өзіне де, өзгеге де зиян келтірмейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тіл» — адамның сөзі мен ішкі ниеті, ал «тіс» — сөйлеуді тоқтататын, тежейтін шекара іспетті. «Жану» сөзі бұл жерде әрекеттің күштілігін, ішкі қысымды аңғартады: адам не айтқысы келсе де, өзін зорға ұстап тұр. Яғни, образ арқылы сөзге ие болу, сабыр мен ұстамдылық көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыста немесе отбасылық кикілжіңде жиі қолданылады. Біреу ренжітетін сөз айтса, сол сәтте жауап қайтармай, сабыр сақтау пайдалы. Мысалы, қызметкер бастықтың әділетсіз сөзіне ашумен жауап бермей, тыныш қалып, кейін мәселені сыпайы түрде түсіндіреді. Бұл — тілін тісіне жанған адамның әрекеті.