«Жақсы болса - құт, Жаман болса - жұт.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жақсы адам болса, оның айналасына құт-береке, тыныштық, ынтымақ келетінін білдіреді. Ал жаман адам болса, ол елге де, үйге де кесірін тигізіп, берекені қашырады. Тура мағынасында «құт» — ырыс, молшылық, игілік; «жұт» — таршылық, қасірет, жоқшылық. Астарлы мағынасында адамның мінезі мен іс-әрекеті ортаға тікелей әсер ететіні айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құт» — жақсы адамның жанында жүретін жақсылықтың, жылылықтың белгісі. Ол тек байлық емес, адамдар арасындағы татулық, сенім, береке. Ал «жұт» — табиғи апат секілді елді күйзелтетін, ырысты азайтатын ауыр жағдайдың бейнесі. Жаман адамның өзі де сол жұт сияқты: сөзбен де, іспен де зиян келтіреді, ұрыс-керіс тудырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам таңдауы мен мінезінің маңызын еске салады. Мысалы, ұжымда бір қызметкер адал, сабырлы, жауапты болса, жұмыс та жүйелі жүреді; ал өсек айтатын, жауапсыз адам болса, ортада сенім жоғалады. Сондықтан жақсы адам — ортаға құт, жаман адам — жұт деген ой бүгін де өзекті.
Jaman bolsa - jut.