Жаманды жақсы десең,
Бөркі қазандай болады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның жағымсыз мінезін орынсыз мақтасаң, ол өзіне сеніп, тіпті паңданып, асқақтап кететінін білдіреді. Тура мағынасында «жаман адамды жақсы деп көтермелесең» деген ой тұр, ал астарында — жаман қасиетті бүркемелемей, әділ бағалау керек деген ескерту бар. Адамды шындықпен тәрбиелеу қажет, жалған мақтау оның мінезін түземейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бөркі қазандай болады» деген тіркес бейнелі айтылған. Бөрік — адамның бас киімі, ал оның қазандай болып үлкеюі — менмендік пен кеудемсоқтықтың белгісі. Яғни, адамды орынсыз көтерсең, оның «басы ісіп», өзін тым жоғары ұстап кететінін әсерлі түрде көрсетеді. Бұл — халықтың мысқылға құрылған, өте дәл теңеуі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жалған мадақ пен орынсыз мақтаудың зиянын еске салады. Мысалы, жұмыста жауапсыз қызметкерді бәрібір «өте жақсы» деп мақтай берсе, ол қателігін түземей, бұрынғыдан бетер салғырт болуы мүмкін. Сондықтан адамды мақтағанда да, сынағанда да әділ болу керек.
Bórki qazandaı bolady.