Жаманның жақыны жоқ,
Жақсының алысы жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жақсы адамның аты мен ісі елге тез тарайтынын, сондықтан оның қадірі алысқа да жететінін білдіреді. Ал жаман мінезді кісі жұрттан суынып, өзіне жақын адамды да сақтай алмайды. Тура мағынасында «жақын» мен «алыс» сөздері қашықтықты білдірсе, астарлы мағынада олар адаммен араласу, сыйластық, сенім дегенді меңзейді. Яғни жақсы адамды ел іздеп тұрады, ал жаман адамнан жұрт безеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жақын» — жанашырлық пен сыйластықтың белгісі, ал «алыс» — бөтенсу мен араласпау ұғымы. «Жақсының алысы жоқ» деуі жақсы адамның беделі шекараға бағынбайтынын көрсетеді: оның ісі, сөзі, мінезі қай жерде жүрсе де танылып тұрады. «Жаманның жақыны жоқ» тіркесі жамандықтың жалғыз қалдыратынын, адамды ортадан ығыстыратынын бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам мінезін бағалауда өте орынды. Мысалы, жұмыста адал, көмектесуге дайын, сөзіне берік қызметкерді әріптестері де, басқа бөлімдегілер де құрметтейді. Ал өтірік айтып, жауапкершіліктен қашатын адаммен ешкім жақын араласқысы келмейді. Бұл мақал адамға жақсы ат пен жақсы мінездің бәрінен қымбат екенін еске салады.
Jaqsynyń alysy joq.