Хамза бар, не қам бар?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Хамза бар, не қам бар?» деген мақалдың түпкі мағынасы — сүйенер адамы, қамқор тірегі бар кісі уайымнан арылып, қиындықты жеңіл өткереді деген ой. Мұнда «Хамза» белгілі бір сенімді адамды, қолдаушыны, арашашыны білдіретін бейнелі атау ретінде қолданылады. Астарында: жанында қорған болатын кісі тұрса, қорқыныш та, күдік те азаяды, адам өзін қауіпсіз сезінеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «Хамза» — нақты бір адамның аты ғана емес, жалпы тірек, демеу, сүйеніш ұғымының символы. Ал «қам» сөзі уайым, қайғы, алаңдау дегенді білдіреді. Екі сөздің қарама-қарсылығы мақалдың мәнін ашады: тірегі бар жанға қам жеудің қажеті жоқ. Бұл жерде образ арқылы адамның жалғыз қалмай, жанашырмен бірге болудың қадірі көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жақын адам, дос, туыс не тәжірибелі маман қолдау көрсеткенде айтылады. Мысалы, емтихан алдында мұғалімі не ағасы бағыт беріп, сенім ұялатса, студент: «Хамза бар, не қам бар?» деп, өзіне күш жинауы мүмкін. Яғни бұл сөз қолдаудың адамға беретін тыныштығын білдіреді.