Жамандауға шебер болғанша,
Мамандауға шебер бол.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды біреудің мінін теріп, жаман сөз айтуға емес, пайдалы іс істеп, өз ісінің маманы болуға шақырады. Тура мағынасында: біреуді жамандап уақыт өткізгеннен гөрі, мамандықты меңгеріп, еңбек еткен дұрыс. Астарлы мағынасы: бос сын, ғайбат, мін іздеу адамды өсірмейді; ал білім, шеберлік, жауапкершілік адамды қадірлі етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жамандау» — тек ауызбен сынау, кемшілік іздеу, теріс мінездің белгісі. Ал «мамандау» сөзі — белгілі бір істі жетік білу, тәжірибелі, шебер болу деген ойды білдіреді. Яғни мақал екі бағытты қарсы қояды: бірі — пайдасыз сөз, екіншісі — нақты кәсіп пен шеберлік. Бұл арқылы халық «сөзге емес, іске жақын бол» деген өнегені жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желіде біреуді сынап отыруға, өсекке, орынсыз пікірталасқа уақыт жібермеуге үндейді. Оның орнына адам өз білімін арттырып, жұмысында жақсы нәтиже көрсетуі керек. Мысалы, біреу әріптесінің жұмысын үнемі сынап, мін таба бермей, сол уақытын жаңа бағдарламаны үйренуге жұмсаса, ол тезірек кәсіби өседі, пайдалы маманға айналады.
Mamandaýǵa sheber bol.