Сорлы ырым етер, ырымы қырын кетер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тағдырға сеніп, орынсыз ырымға тым арқа сүйеген адамның ісі оңға баспайтынын білдіреді. Тура мағынасында — бейшара адам әр нәрсені ырымдап істейді, бірақ сол ырымдарының өзі кері кетеді. Астарлы мағынасы — жалған сенім, бос ырымшылдық адамды алға бастырмайды; керісінше, дұрыс ой, нақты әрекет, еңбек пен ақыл қажет екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сорлы» сөзі дәрменсіз, өзіне сенімі аз адамды меңзейді. «Ырым етер» тіркесі бір істі ішкі сенімнен емес, әдет қылып, себепсіз жорамалмен жасауын көрсетеді. Ал «ырымы қырын кетер» дегені — сол сенімнің өзі сәтсіздікке ұшырап, ісінің кері айналатынын бейнелейді. Яғни мақал ырымның емес, ақыл мен әрекеттің үстем екенін астарлайды.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал жоспарсыздық пен орынсыз сенімге берілетін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреу емтиханға дайындалмай, «жолы болмай тұрмасын» деп ғана ырымға сенсе, нәтижесі көбіне жақсы шықпайды. Мұндайда мақал адамды бос сенімнен гөрі жүйелі дайындыққа, жауапкершілікке шақырады.