Түйелі кісі күйлі,
Сиырлы кісі сыйлы.
«Түйелі кісі күйлі, Сиырлы кісі сыйлы.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: түйесі бар адам тұрмысқа берекелі, сиыры бар адам ел ішінде қадірлі болады. Астарлы мағынасы: мал ұстаған кісі жоқшылық көрмей, күнкөрісі түзеледі, ал тұрмысы орныққан адам жұртқа сыйлы, беделді келеді. Қазақ танымында мал — тек байлық емес, отбасының тірегі, тіршіліктің қамы.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түйе» мен «сиыр» — қазақтың тұрмысындағы негізгі төрт түліктің бейнесі. Түйе ұзақ жолға төзімді, ауыр жүк көтеретін, берекенің белгісі ретінде көрінеді. Сиыр болса, сүт беріп, үй ішінің күнделікті несібесін арттыратын мал. Сондықтан «күйлі» сөзі молшылықты, ал «сыйлы» сөзі ел алдындағы абыройды білдіреді. Яғни мал бағып, еңбек еткен адамның тұрмысы түзеліп қана қоймай, қоғамдағы орны да өседі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адал еңбек пен тұрақты табыс туралы ой салу үшін айтылады. Мысалы, шағын шаруашылық ашып, сүт өнімін сатып күн көріп отырған отбасы өз еңбегінің арқасында тұрмысын жақсартып, ауылда да, ел ішінде де құрметке ие болады. Бұл мақал мал шаруашылығының да, жалпы еңбекпен келген берекенің де қадірін еске салады.
Sıyrly kisi syıly.