Сан тимеске сан тиді,
Шен тимеске шен тиді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бұрын қолы жетпеген, ойламаған жерден әлдебір артық немесе күтпеген дәреже, атақ, ықпал келуі. Астарлы мағынасы — адам өмірінде тосын өзгеріс болып, төмен жүргеннің жоғарылауы, әлсізге күш, қарапайымға бедел, бағы жанбағанға мүмкіндік тууы мүмкін деген ой. Сондай-ақ, бұрын «маған қатысы жоқ» деп жүрген іске де кезек келіп, жауапкершілік жүктелетінін білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сан» сөзі жетіспеген, тимеген үлес, мүмкіндік, кезек сияқты мағынаны аңғартады. Ал «шен» — дәреже, қызмет, мәртебе. «Тимеске тиді» деген тіркес бір нәрсенің дәл тиіп, өз иесін табуын, яғни күтпеген бұрылыс болуын білдіреді. Мұнда образ нақты бір оқиғадан гөрі, өмірдің тосын мінезін бейнелейді. Адам бір сәтте мүлде басқа орында, басқа жағдайда қалып қоюы мүмкін екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қызметте өсу, күтпеген мүмкіндік алу, не жауапкершіліктің кенет жүктелуі сияқты жағдайларда айтылады. Мысалы, көп жыл қатардағы қызметкер болып жүрген адам бір күні бөлім басшысы болып тағайындалса, жұрт «сан тимеске сан тиді, шен тимеске шен тиді» деп айтуы мүмкін. Бұл — тағдырдың тосын сыйын да, өмірдің өзгермелілігін де көрсететін сөз.
Shen tımeske shen tıdi.