Өзінің боғын көрмей,
Біреудің шоғын көреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өз кемшілігін көрмей, басқаның мінін аңдып жүретін адамды сынайды. Тура мағынасында — адам өз бойындағы «боқты» байқамай, біреудің «шоғын» көреді; астарлы мағынада — өз қателігін мойындамай, өзгені орынсыз кінәлайтын, әділ сын айта алмайтын пендені меңзейді. Мұнда адамға алдымен өзіне үңіліп, өз мінін түзеу керек деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «боқ» — адамның ұнамсыз қылығы, сөзі, не істегі мінез-құлқы; «шоқ» — біреудің кішкентай ғана кемшілігі, болмашы сөзі. Қазақы ойлау жүйесінде бұл өте өткір салыстыру: өзіндегі үлкен былықты көрмей тұрып, өзгенің титтей мінін қазбалама деген ескерту.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не отбасында біреуді үнемі сынайтын, бірақ өзі сол қателікті қайталайтын адамдарға қатысты жиі айтылады. Мысалы, бір қызметкер әріптесінің кешігуін үнемі бетіне басады, бірақ өзі тапсырманы уақытында орындамайды. Осындайда осы мақал дәл тиеді: әуелі өзіңді түзеп ал, содан кейін ғана өзгені сына.
Bireýdiń shoǵyn kóredi.