Біреудің бойы аласа,
Біреудің ойы аласа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды сыртқы келбетіне қарап бағаламау керек екенін айтады. Бір адамның бойы қысқа болуы мүмкін, бірақ ол оның қадірін кемітпейді. Ал «ойы аласа» дегені — ақылы таяз, түсінігі шолақ, ой-өрісі тар адамды меңзейді. Яғни дене бітімі емес, адамның парасаты мен мінезі маңызды. Астарлы мағынасы: сыртқы ерекшелікке емес, ішкі дүниеге, ақыл мен тәрбиеге мән беру керек.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «бой» пен «ой» қарама-қарсы қойылған. «Бой» — адамның дене тұлғасын, ал «ой» — ақылын, дүниетанымын білдіреді. «Аласа» сөзі екі түрлі мағынада қолданылып тұр: бірінде тура мағынада бойдың қысқалығы, екіншісінде ауыспалы мағынада ақылдың төмендігі. Осы қарсы қою арқылы мақал адамның шын бағасы сыртында емес, ойының биіктігінде екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал біреуді бойына, киіміне, түр-сипатына қарап кемсітпеуге үйретеді. Мысалы, сыныпта бойы аласа оқушыны мазақтағаннан гөрі, оның сабақтағы зеректігін бағалау дұрыс. Кейде сырттай қарағанда қарапайым көрінетін адам өте білімді, сабырлы, әділ болып шығады. Сондықтан бұл мақал бізді адамды ақылымен өлшеуге шақырады.
Bireýdiń oıy alasa.