Көп сөйлеген не жолдасынан,
Не құрдасынан айырылады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөзді көпіртіп, орынсыз көп сөйлеудің зиянын ескертеді. Адам артық сөйлесе, біреудің көңіліне тиіп, сыйластықты жоғалтады; не болса да ойланбай айта берсе, жолдасынан да, құрдасынан да ажырап қалуы мүмкін. Астарлы мағынасы — тілге ие болу, сөзді өлшеп айту, қарым-қатынасты сақтаудың маңызды екенін ұқтыру.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жолдас» пен «құрдас» — күнделікті өмірдегі ең жақын орта, сенім мен аралас-құраластықтың белгісі. Олар жай адамдар емес, адамның мінезі сыналатын орта ретінде алынған. «Айырылады» деген сөз тек ажырауды емес, көңілдің суынуын, достықтың бұзылуын да білдіреді. Яғни, бір ауыз артық сөз кейде ұзақ жылдық сыйластыққа сызат түсіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, чатта немесе көпшілік алдында сөйлегенде өзекті. Ойланбай жазылған бір пікір досқа да, әріптеске де реніш тудыруы мүмкін. Мысалы, топтық чатта біреу басқаны келемеждеп, орынсыз әзіл айтса, соның салдарынан арадағы сыйластық бұзылып, ортадан шеттеп қалуы ықтимал.
Ne qurdasynan aıyrylady.