«Апама жездем сай.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — апаның жұбайы мен жезде бір-біріне сай, үйлесімді деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — қандай да бір жұп, екі адам немесе екі тарап мінезі, сөзі, ісі, ойы жағынан жарасымды болса, олар тату өмір сүреді, бірін-бірі толықтырады дегенді меңзейді. Халық бұл сөзді көбіне «екеуі де бір деңгейде, мінезі де, қылығы да өзара үйлеседі» дегенде айтады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «апа» мен «жезде» — отбасылық сыйластықтың, аралас-құраластықтың символы. «Сай» сөзі — дәл келу, үйлесу, жарасу деген мағына береді. Яғни мақал екі адамның сыртқы келбетінен гөрі, мінезі мен болмысының сәйкес келуін бейнелі түрде көрсетеді. Бұл — қазақтың отбасылық үйлесім мен татулықты жоғары қоятынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды көбіне жұбы жарасқан адамдарға, не мінездері ұқсас дос-жаранға қатысты айтады. Мысалы, бір отбасыда ерлі-зайыптылар екеуі де сабырлы, әзілқой, қонақжай болса, жұрт: «Апама жездем сай екен» деп бағалайды. Бұл сөз үйлесім мен жарастықтың өмірді жеңілдететінін еске салады.