Бірде бас, бірде тас болып.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өмірдің бірқалыпты болмайтынын, адам басына кезекпен қуаныш та, қиындық та келетінін білдіреді. «Бірде бас» — жолың болып, бағың ашылған, абыройың артқан сәт. «Бірде тас» — жолың бөгеліп, ісің жүрмей, ауыртпалыққа кезіккен мезет. Астарлы мағынасы: адам ешқашан тек жеңіс үстінде де, тек күйзеліс ішінде де тұрмайды, сондықтан өзгеріске төзімді болып, сабыр сақтауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бас» пен «тас» — қарама-қарсы бейнелер. «Бас» жоғарыны, алға шығуды, жеңісті меңзейді. Ал «тас» ауырлықты, кедергіні, құлап қалатындай күйді білдіреді. Халық осы екі образ арқылы өмірдің өрлеу мен құлдырау, сәттілік пен сәтсіздік секілді алмасып отыратынын өте дәл жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал оқуда, жұмыста, бизнесте, спортта да жиі еске алынады. Бір күні ісің оңға басса, келесі күні қиындық тууы мүмкін; сондықтан асып-таспай, мойымай әрекет ету керек. Мысалы, қызметте бір жобасы сәтті өтіп, марапат алған адам келесі аптада жаңа сынаққа тап болса, ол «бірде бас, бірде тас» деп, сабырмен қайта дайындалады.