«Құлан өз қағынан жерімейді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Құлан өз қағынан жерімейді деген мақалдың тура мағынасы — құлан туған, өскен жерін тастап кетпейді, өз мекеніне, өз ортасына үйір болады. Астарлы мағынасы — адам да өз тегін, елін, ата-бабасын, өскен ортасын ұмытпауы керек. Бұл мақал туған жерге, туған елге адалдықты, тамырдан ажырамауды білдіреді. Сондай-ақ адам мінезі мен болмысы өз ортасынан қалыптасатынын меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құлан» — еркіндікті сүйетін, бірақ өз мекенін жатсынбайтын дала жануары. «Қағы» дегені — құланның өз үйірі, өз жүріс-тұрысы, өз табиғи ортасы. Осы образ арқылы халық «өз шыққан топырақтан безбе» деген ойды көркем жеткізген. Яғни құланның мінезі — туған жерге тарту, ал бұл адамға қатысты айтқанда, тамырды құрметтеу, елге қызмет ету мағынасын береді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал туған ауылын, отбасын, ұлттық құндылығын ұмытпайтын адамға қатысты жиі айтылады. Мысалы, қалада оқып, жақсы қызметке тұрған жас маман демалыс сайын ауылына барып, ата-анасына көмектесіп, еліндегі іске араласып жүрсе, үлкендер «Құлан өз қағынан жерімейді» деп ризашылық білдіреді. Бұл — түп-тамырды сақтау мен туған жерге құрметтің белгісі.