Диқан болсаң, сүдігеріңді сайла,
Шаруа болсаң, малыңның шөбін сайла.

Негізгі мағынасы

Бұл мақал еңбекті алдын ала ойлап, дайындықпен істеуді үйретеді. Диқан егін екпей тұрып, жерін сүдігерлеп, уақытында әзірлеуі керек; шаруа мал бақса, қысқа жетер шөбін ертерек қамдауы қажет. Яғни істің берекесі тек еңбекке емес, сол еңбекті дұрыс жоспарлауға да байланысты. Асығыс, ойсыз қимыл көп шығынға әкеледі.

Образдар мен теңеулер

Мұндағы «сүдігер» — егіншілікке арналған жерді алдын ала жыртып, қопсытып қою деген сөз. Ол диқанның көрегендігін, жерді тануын білдіреді. Ал «малыңның шөбі» — қыстың азығын жинап қою, шаруаның қамын ерте ойлау деген астарлы мағына береді. Екі образ да қазақтың тіршілік тәжірибесінен туған, еңбек пен сақтықты қатар меңзейді.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Қазіргі кезде бұл мақал кез келген істі жоспарлауға қатысты айтылады. Мысалы, студент емтиханға бір күн қалғанда емес, алдын ала дайындалса, нәтиже жақсы болады. Сол сияқты кәсіпкер де тауарын, қаражатын, тәуекелін алдын ала есептесе, ісі нық жүреді.