Асусыз болса, таудан без,
Пайдасыз болса, байдан без,
Панасыз болса, сайдан без.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ас жоқ жерде тауда да тоқтау қиын, пайдасы жоқ байдан да қайыр болмайды, панасы жоқ сайда да тұрақ жоқ деген ой. Астарлы мағынасы — адам тіршілігінде қажет нәрсе болмаса, сол жерден де, сол адамнан да, сол ортаның өзінен де күдер үзуге болады. Мұнда өмір сүру үшін ас, пайда, пана сияқты тірек-қолдаудың қажет екені айтылады. Яғни, пайдасыз байлық, қорғансыз мекен, қамқорсыз орта адамға сүйеу бола алмайды.
Образдар мен теңеулер
Таудан безу — алыс, қиын жерден кетуді білдіреді. Бай — дәулетті ғана емес, қолдауы бар адам бейнесі. Сай — паналайтын орын, бірақ мұнда «пана жоқ» деп, қорғансыздық меңзеледі. Осы образдар арқылы халық тіршіліктегі үш бірдей қажеттілікті көрсетеді: тамақ, көмек және қауіпсіздік.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға тек байлықтың көптігі емес, оның пайдасы мен қамқорлығы маңызды екенін еске салады. Мысалы, жұмыс орнында жалақысы жақсы болғанымен, еңбек жағдайы ауыр әрі басшысы қолдау көрсетпесе, адам ондай жерден кетуді ойлайды. Сол сияқты, мағынасы жоқ қатынастан да, сенімсіз ортадан да алшақ болған дұрыс.
Paıdasyz bolsa, baıdan bez,
Panasyz bolsa, saıdan bez.