Ағайын татуда ат көп,
Абысын татуда ас көп.
«Ағайын татуда ат көп, Абысын татуда ас көп.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал отбасы мен туыстар арасындағы татулықтың береке әкелетінін айтады. «Ағайын татуда ат көп» дегені — ағайын-туыс тату болса, мал да, дәулет те, абырой да көбейеді деген ой. Ал «Абысын татуда ас көп» — бір шаңырақтағы келіндер, әйелдер өзара сыйласып, ренжісіп-бөлінбей жүрсе, үйдің ырысы артып, дастарқаны молаяды дегенді білдіреді. Яғни бірлік бар жерде береке бар, алауыздық бар жерде ырыс кемиді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ат» — тек жылқы емес, байлықтың, күштің, ел ішіндегі беделдің нышаны. Қазақ ұғымында ат — тұрмыс пен тіршіліктің маңызды белгісі. «Ас» — жай ғана тамақ емес, үйдің берекесі, қонақжайлығы, тұрмыстың түзулігі. «Ағайын» мен «абысын» образдары арқылы үлкен әулеттегі ерлер жағы мен әйелдер жағының татулығы қатар көрсетілген. Бұл — отбасы тыныштығы екі жақтың да жарастығына байланысты деген терең ой.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір де бұл мақал отбасы ішіндегі ауызбіршілікке қатысты жиі қолданылады. Мысалы, ағайынды бірнеше бауыр ата-анасының шаңырағын бөліспей, бір-біріне қолдау көрсетсе, кәсібі де жүріп, тұрмысы да түзеледі; ал келіндер тату болса, үйде ұрыс азайып, береке көбейеді.
Abysyn tatýda as kóp.