Адам тілінен табады,
Сиыр мүйізінен табады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның басына келетін жақсылық не жамандық көбіне өз ісі мен мінезінен туатынын меңзейді. «Адам тілінен табады» дегені — ойланбай сөйлеген сөз, өсек, мақтан, дөрекі тіл адамға опық жегізеді. Ал «сиыр мүйізінен табады» дегені — мал да өз мінезі, қылығы, қимылы арқылы зиян шегуі мүмкін деген астарлы ой. Яғни әр нәрсенің өз әрекеті өзіне қайта оралады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тіл» — адамның сөзі, ақылы және мәдениеті. Тіл жақсы болса, адам құрметке ие болады; тіл жаман болса, дау-дамай туады. «Сиыр мүйізі» — малдың табиғи қорғаны мен күшінің белгісі. Бірақ ол да кейде өзіне кесірін тигізуі мүмкін. Осы арқылы мақал адам мен малдың да өз болмысынан туатын салдарын салыстырып көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыс орнында, отбасында өте өзекті. Бір адам ашумен ауыр сөз айтып, кейін соның салдарынан досын да, беделін де жоғалтуы мүмкін. Мысалы, қызметкер бастыққа орынсыз сөз айтып қойса, сол сөзі үшін ескерту алады немесе жұмысынан айырылуы ықтимал. Сондықтан әр сөзге жауапкершілікпен қарау керек.
Sıyr múıizinen tabady.