Абысын ағарып алдымда жүрмесін,
Қарайып артымда қалмасын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал абысын-ажын, жақын әйелдер арасындағы қарым-қатынаста біреудің алдына түсіп, өзін асыра көрсетуге де, артта қалып, көлеңкеде жүруге де болмайтынын аңғартады. Тура мағынасында алда жүрмеу, артта қалмау айтылғанымен, астарында адамның орнын білуі, шама-шарқын тануы, кеудемсоқтық пен қызғаныштан сақтануы жатыр. Яғни бір ортада тепе-теңдік сақтап, сыйластықпен өмір сүру қажет.
Образдар мен теңеулер
«Ағарып алдымда жүрмесін» дегені — біреудің көзге түсіп, оқ бойы озып, үстем көрінбеуін білдіреді. «Қарайып артымда қалмасын» дегені — мүлде кейіндеп, төмендеп, қадірі кетіп қалмауын меңзейді. Мұндағы «ағарған» мен «қарайған» сөздері жарық пен көлеңке сияқты қарсы ұғымдар арқылы адамның беделі мен ара-қатынасындағы шектен шығуды бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұжымда, отбасында немесе туыстар арасында өз орнын дұрыс сақтауға қатысты айтылады. Мысалы, бір келін біреумен салысып, бәрінен озып көрінуге тырыспай, не ренжіп сырт қалып қоймай, үлкенді сыйлап, кішіге жол берсе — арадағы татулық бұзылмайды. Сол кезде мақалдың тәрбиелік мәні анық көрінеді.
Qaraıyp artymda qalmasyn.