Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Қыста қойыңды қопалы жерге қыстат,
Жазда жазық жерге жайлат.
Жазда жазық жерге жайлат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал малды жыл мезгіліне қарай дұрыс күтіп-бағудың маңызын айтады. Қыста қойды қопалы, ықтасы...
Тозған елді тоған асырайды.
**Негізгі мағынасы** Тозған елді тоған асырайды деген мақалдың тура мағынасы — су жиналған тоғанның пайдасы көп, ол айна...
Жүгерісі барға жұт жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүгерісі, яғни азық-түлігі бар адамның қыс пен қиыншылықтан сескенбеуі....
Жаяу қойшы күніне үш тасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаяу жүрген қойшы күн бойы мал соңында жүріп, бірнеше рет тасып, көп ә...
Қой семіз болса,
Ішіндегісі егіз болады.
Ішіндегісі егіз болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер қой жақсы семірсе, ішінде егіз қозы болуы да мүмкін деген байқауға...
Егін ексең, шығырыңды майла,
Мал бақсаң, өрісіңді сайла.
Мал бақсаң, өрісіңді сайла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбекті алдын ала дұрыс ұйымдастыру қажет екенін айтады. Егін ексең, оған су тартатын шығ...
Отсыз өріс малға жайсыз,
Батпақты жер жолға жайсыз.
Батпақты жер жолға жайсыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: оты жоқ, шөбі сирек өріс малды тойдырмайды, ал батпақты жермен жүру қи...
Елсізде екі түйе айда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ел жоқ, адам сирек жерде екі түйені қатар айдап жүру қиын. Астарлы мағы...
Күндіз қойын күтерсің,
Түнде жүнін түтерсің.
Түнде жүнін түтерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мал баққан адамның еңбегі күн мен түнге бөлінбей, тынымсыз болатынын білдіреді. Тура мағы...
Қос аттылымен қол көбейеді,
Қозысымен қой көбейеді.
Қозысымен қой көбейеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі ат мінген адам жүрген жерде іс тездеп, күш артады; қойға қозы қос...
Ер еңбекке бір түйсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың қадірі мен шынайы болмысы еңбекте танылатынын айтады. Тура мағынасында, ер к...
Егіндікті күзде суар,
Күз суарсаң, жүз суар.
Күз суарсаң, жүз суар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбекті уақытында, дұрыс мезгілде атқарудың қадірін айтады. Егінді күзде суару керек деге...
Қойдың жайын ойласаң, құмға көш,
Сиыр жайын ойласаң, Сырға көш.
Сиыр жайын ойласаң, Сырға көш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қойға қолайлы қуаң, кең құмды жерге көшу, ал сиырға шөбі шүйгін, суы м...
Жаман топ көбейтеді,
Алма бақ көбейтеді.
Алма бақ көбейтеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман нәрсе тез көбейеді, қалай күтсең де, бір рет орын алған бүліншіл...
Жұмысы жемістінің өмірі келісті.
**Негізгі мағынасы** Жұмысы нәтижелі, еңбегі өнімді адамның өмірі де берекелі, жайлы болады. Мұнда тура мағынада — істің...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.